22 қаңтарда Астанада белсенді Марат Мұсабаев Qaznews24 сатиралық паблигінің авторы Темірлан Еңсебекті қолдау мақсатында пикет өткізді. Ол сырт киіміне "Сатира – қылмыс емес" деген жазу тағып шықты.
Мұндай қолдау акциялары бірнеше қалада ұйымдастырылды.  20 қаңтарда Алматы қаласында тәуелсіз журналист Әсем Жәпішеваны "Сатира – қылмыс емес" деп бір адамдық пикт өткізгені үшін 15 күнге қамады. 21 қаңтарда Алматы қаласынан белсенді Ақтолқын Жәкібаева мен Қостанай қаласынан белсенді Сергей Зинченконы да "Сатира – қылмыс емес" деп Темірлан Еңсебекке қолдау білдіргенін  "бейбіт жиын өткізу тәртібін бұзды" деп айыптап, екеуіне де 488-бап бойынша 196 600 теңге айыппұл салды.
Алматы полициясы Темірлан Еңсебектің үстінен қылмыстық іс қозғауға оның сатиралық жазбалары емес, автордың "бүтін бір этнос өкілін қорлайтын, ұлтаралық алауыздық қоздыратын белгілері бар материал жариялағаны" себеп болғанын мәлімдеді. Сонымен қатар, полиция Еңсебекті қолдауға шыққан азаматтар "рұқсат етілмеген жеке пикетке әдейі шықты" және "жаппай іс-шара өткізу тәртібін саналы түрде бұзды" деп мәлімдеді.

Сатира мен сөз еркіндігі мәселесі

Бұл оқиға Қазақстандағы сатираның еркіндігі, бейбіт жиналыс өткізу құқығы және сөз бостандығы сияқты маңызды мәселелерді қайта көтерді. Сатира – қоғамдағы маңызды мәселелерді өткір және ерекше түрде жеткізуге мүмкіндік беретін шығармашылықтың бір түрі. Алайда, Темірлан Еңсебекке қатысты қозғалған іс қоғамда сатира шекараларының қай деңгейде екенін талқылауға түрткі болды.

Бейбіт жиналыс еркіндігі

Белсенділердің Темірлан Еңсебекке қолдау көрсетуі – Қазақстандағы азаматтық белсенділік пен бейбіт жиын өткізу құқығы шектелгенін көрсетеді. Сергей Зинченконың "перформанс" деп атаған әрекетінің сот тарапынан бейбіт жиын ретінде бағалануы – бұл мәселедегі қайшылықты айқын көрсетті.

Ұлтаралық қатынас пен заң шекарасы

Алматы полициясының Темірлан Еңсебекке қатысты ұстанымы – қоғамдағы ұлтаралық қарым-қатынас пен сөз бостандығы шекаралары туралы пікірталас тудырды. Сатиралық жазбалар мен оның заңдық интерпретациясы арасында үлкен айырмашылық бар екенін қоғам мүшелері де, құқық қорғау органдары да мойындауы керек.

Ашық диалог пен реформалар қажеттілігі

Темірлан Еңсебекке қатысты оқиға Қазақстанда сөз еркіндігі мен азаматтық құқықтар саласындағы түйткілдерді айқын көрсетті. Мұндай жағдайларда ашық диалог пен құқықтық реформалар – осындай қайшылықтарды шешудің ең тиімді жолы болмақ. Қоғам мен билік арасында ашық пікір алмасу арқылы заңнаманы жетілдіру қажет. Сонымен қатар, сатираның еркіндігі – сөз бостандығының маңызды бөлігі екенін ұмытпаған жөн.

PS:
Темірлан Еңсебекті қолдау акциялары – қоғамдағы пікір білдіру еркіндігі мен заң арасындағы қайшылықтарды көрсеткен маңызды оқиғалардың бірі. Бұл мәселе бойынша билік пен қоғам арасында жаңа диалог қажет, ал сатира – тек қана шығармашылық емес, сонымен қатар қоғамдық дамудың маңызды құралы екенін мойындау маңызды.