
رەسەي مەن ۋكراينانىڭ اراسىنداعى قاقتىعىس 2022 جىلى اقپاندا باستالعاننان بەرى حالىقارالىق قاتىناستارداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرۋدە. بۇل قاقتىعىس تەك ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى سوعىس قانا ەمەس، سونىمەن قاتار الەمدىك دەرجاۆالاردىڭ قاتىسۋىمەن وربىگەن ءىرى گەوساياسي تەكەتىرەسكە اينالدى. بۇگىندە سوعىس الاڭى جاڭا كەزەڭگە اياق باستى، ال رەسەي مەن ۋكراينانىڭ ستراتەگيالىق ۇستانىمدارى وزگەرۋدە.
2025 جىلدىڭ كوكتەمىنە قاراي، رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىس بىرقاتار وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. رەسەي ءوزىنىڭ اسكەري ارەكەتتەرىن شىعىس جانە وڭتۇستىك باعىتتاردا كۇشەيتكەنمەن، ۋكراينانىڭ باتىستان العان كومەگى ونىڭ قورعانىسىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. ناتو-نىڭ قارۋ-جاراقپەن قامتاماسىز ەتۋى، سونىڭ ىشىندە جاڭا اسكەري تەحنولوگيالار مەن ۇزاق قاشىقتىققا سوققى بەرە الاتىن جۇيەلەر ۋكراينانىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىردى.
ءبىر جاعىنان، رەسەي دە قاقتىعىستىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا بەيىمدەلىپ، اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەنىن كۇشەيتۋگە كوشتى. ەكونوميكالىق سانكتسيالارعا قاراماستان، ماسكەۋ ءوز وداقتاستارىمەن، اسىرەسە قىتاي جانە يران سياقتى ەلدەرمەن قارىم-قاتىناستى دامىتىپ، قورعانىس سالاسىندا جاڭا مۇمكىندىكتەرگە يە بولۋدا.
بۇل قاقتىعىستىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا بىرنەشە ماڭىزدى گەوساياسي فاكتور اسەر ەتەدى:
باتىستىڭ ۇستانىمى – اقش پەن ەۋروپا ەلدەرى ۋكراينانى قولداۋدى جالعاستىرۋدا. بىراق بۇل كومەكتىڭ ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆاسى سۇراق تۋعىزادى، ويتكەنى باتىستا ىشكى ەكونوميكالىق جانە ساياسي ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنە شىقتى.
رەسەيدىڭ ىشكى جاعدايى – رەسەيدە ەكونوميكالىق قىسىم كۇشەيىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان، بيلىك تۇراقتىلىعىن ساقتاپ وتىر. ءپۋتيننىڭ بيلىكتەگى ورنى بەرىك بولىپ قالعانىمەن، قوعام ىشىندە نارازىلىق تولقىنى كۇشەيۋى مۇمكىن.
قىتايدىڭ ءرولى – قىتاي رەسمي تۇردە بەيتاراپتىق ساقتاعانىمەن، رەسەيگە جاناما ەكونوميكالىق جانە تەحنولوگيالىق قولداۋ كورسەتۋدە. ەگەر قىتاي اشىق تۇردە رەسەيگە قولداۋ بىلدىرسە، بۇل باتىسپەن تەكەتىرەستى كۇشەيتىپ، قاقتىعىستىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنە سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
ۋكراينانىڭ ستراتەگياسى – ۋكراينا ءوز اۋماقتارىن قايتارۋعا مۇددەلى، بىراق سوعىستىڭ سوزىلۋى ونىڭ ەكونوميكاسىنا دا اۋىر ءتيىپ جاتىر. باتىستىڭ كومەگىنسىز ۋكراينانىڭ ۇزاقمەرزىمدى قارسى شابۋىلى قيىنعا سوعادى.
ال رەسەي باسقىنشىلىعىمەن باستالعان بۇل سوعىستىڭ الدا بولاتىن ىقتيمال ستسەناريلەرىن قاراستىرار بولساق وندا سوعىستىڭ سوزىلۋى تەكە-تىرەس ءوالپىندا نەمەسە كەنەت ۋشىعۋى سوعىس كولەمىن ۇلعايتۋعا الىپ كەلۋى مۇمكىن. ال ەكى ەلدەگى بيلىك باسىنداعىلاردىڭ وزگەرۋى سوعىس الەۋەتىن باسقاشا بۇرۋى دا مۇمكىن.
ۇزاققا سوزىلعان سوعىس – قازىرگى جاعداي ساقتالسا، قاقتىعىس تاعى بىرنەشە جىلعا سوزىلۋى مۇمكىن. بۇل تاراپتاردىڭ ءبىر-ءبىرىن اسكەري جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان السىرەتۋىنە اكەلەدى.
كەلىسسوزدەر ارقىلى بىتىمگە كەلۋ – بۇل ستسەناري تەك ەكى جاقتىڭ دا ايتارلىقتاي السىرەۋى جاعدايىندا مۇمكىن بولادى. بىراق قازىرگى جاعدايدا ەكى تاراپ تا ىمىراعا كەلۋگە دايىن ەمەس.
قاقتىعىستىڭ ۋشىعۋى – ەگەر باتىس پەن رەسەي اراسىنداعى شيەلەنىس كۇشەيسە، قاقتىعىس باسقا وڭىرلەرگە دە تارالىپ، ناتو مەن رەسەي اراسىنداعى تىكەلەي قارسىلاستىققا ۇلاسۋى مۇمكىن.
رەجيمنىڭ وزگەرۋى – رەسەيدە نەمەسە ۋكراينادا بيلىك وزگەرسە، قاقتىعىستىڭ بارىسى كۇرت وزگەرۋى ىقتيمال. الايدا، مۇنداي وزگەرىستەردىڭ قاي باعىتتا بولاتىنىن بولجاۋ قيىن.
قورىتىندى
بۇگىنگى رەسەي-ۋكراينا قاقتىعىسى ءالى دە شەشىمىن تاپقان جوق. بۇل تەك اسكەري سوعىس ەمەس، سونىمەن بىرگە ەكونوميكالىق، اقپاراتتىق جانە ديپلوماتيالىق مايدانداعى كۇرەس. قاقتىعىستىڭ نەمەن اياقتالاتىنى كوپتەگەن فاكتورلارعا بايلانىستى جانە جاقىن ارادا ناقتى شەشىم شىعارۋ مۇمكىندىگى تومەن. دەگەنمەن، بۇل سوعىستىڭ الەمدىك تارتىپكە اسەرى ۇزاق ۋاقىت ساقتالاتىنى انىق.