
Ресей мен Украинаның арасындағы қақтығыс 2022 жылы ақпанда басталғаннан бері халықаралық қатынастардағы ең өзекті мәселелердің бірі болып қала беруде. Бұл қақтығыс тек екі елдің арасындағы соғыс қана емес, сонымен қатар әлемдік державалардың қатысуымен өрбіген ірі геосаяси текетіреске айналды. Бүгінде соғыс алаңы жаңа кезеңге аяқ басты, ал Ресей мен Украинаның стратегиялық ұстанымдары өзгеруде.
2025 жылдың көктеміне қарай, Ресей мен Украина арасындағы қақтығыс бірқатар өзгерістерге ұшырады. Ресей өзінің әскери әрекеттерін шығыс және оңтүстік бағыттарда күшейткенмен, Украинаның Батыстан алған көмегі оның қорғанысын нығайтуға мүмкіндік берді. НАТО-ның қару-жарақпен қамтамасыз етуі, соның ішінде жаңа әскери технологиялар мен ұзақ қашықтыққа соққы бере алатын жүйелер Украинаның қорғаныс қабілетін арттырды.
Бір жағынан, Ресей де қақтығыстың ұзаққа созылуына бейімделіп, әскери-өнеркәсіптік кешенін күшейтуге көшті. Экономикалық санкцияларға қарамастан, Мәскеу өз одақтастарымен, әсіресе Қытай және Иран сияқты елдермен қарым-қатынасты дамытып, қорғаныс саласында жаңа мүмкіндіктерге ие болуда.
Бұл қақтығыстың ұзаққа созылуына бірнеше маңызды геосаяси фактор әсер етеді:
Батыстың ұстанымы – АҚШ пен Еуропа елдері Украинаны қолдауды жалғастыруда. Бірақ бұл көмектің ұзақмерзімді перспективасы сұрақ туғызады, өйткені Батыста ішкі экономикалық және саяси мәселелер күн тәртібіне шықты.
Ресейдің ішкі жағдайы – Ресейде экономикалық қысым күшейіп келе жатқанына қарамастан, билік тұрақтылығын сақтап отыр. Путиннің биліктегі орны берік болып қалғанымен, қоғам ішінде наразылық толқыны күшеюі мүмкін.
Қытайдың рөлі – Қытай ресми түрде бейтараптық сақтағанымен, Ресейге жанама экономикалық және технологиялық қолдау көрсетуде. Егер Қытай ашық түрде Ресейге қолдау білдірсе, бұл Батыспен текетіресті күшейтіп, қақтығыстың жаңа деңгейге көтерілуіне себеп болуы мүмкін.
Украинаның стратегиясы – Украина өз аумақтарын қайтаруға мүдделі, бірақ соғыстың созылуы оның экономикасына да ауыр тиіп жатыр. Батыстың көмегінсіз Украинаның ұзақмерзімді қарсы шабуылы қиынға соғады.
Ал Ресей басқыншылығымен басталған бұл соғыстың алда болатын ықтимал сценарийлерін қарастырар болсақ онда соғыстың созылуы теке-тірес өалпында немесе кенет ушығуы соғыс көлемін ұлғайтуға алып келуі мүмкін. Ал екі елдегі билік басындағылардың өзгеруі соғыс әлеуетін басқаша бұруы да мүмкін.
Ұзаққа созылған соғыс – Қазіргі жағдай сақталса, қақтығыс тағы бірнеше жылға созылуы мүмкін. Бұл тараптардың бір-бірін әскери және экономикалық тұрғыдан әлсіретуіне әкеледі.
Келіссөздер арқылы бітімге келу – Бұл сценарий тек екі жақтың да айтарлықтай әлсіреуі жағдайында мүмкін болады. Бірақ қазіргі жағдайда екі тарап та ымыраға келуге дайын емес.
Қақтығыстың ушығуы – Егер Батыс пен Ресей арасындағы шиеленіс күшейсе, қақтығыс басқа өңірлерге де таралып, НАТО мен Ресей арасындағы тікелей қарсыластыққа ұласуы мүмкін.
Режимнің өзгеруі – Ресейде немесе Украинада билік өзгерсе, қақтығыстың барысы күрт өзгеруі ықтимал. Алайда, мұндай өзгерістердің қай бағытта болатынын болжау қиын.
Қорытынды
Бүгінгі Ресей-Украина қақтығысы әлі де шешімін тапқан жоқ. Бұл тек әскери соғыс емес, сонымен бірге экономикалық, ақпараттық және дипломатиялық майдандағы күрес. Қақтығыстың немен аяқталатыны көптеген факторларға байланысты және жақын арада нақты шешім шығару мүмкіндігі төмен. Дегенмен, бұл соғыстың әлемдік тәртіпке әсері ұзақ уақыт сақталатыны анық.