2025 جىلدىڭ سوڭى مەن 2026 جىلدىڭ باسىندا ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى سوعىس ءۇشىنشى جىلىنان اسىپ، ۇزاققا سوزىلعان، قاجىتاتىن قاقتىعىس سيپاتىنا تولىق ءوتتى. اسكەري قيمىلداردىڭ قارقىنى كەي ايماقتاردا باسەڭدەگەنىمەن، سوعىستىڭ ساياسي جانە گەوساياسي سالماعى بۇرىنعىدان دا اۋىرلاي ءتۇستى. بەيبىتشىلىككە كەلۋ ماسەلەسى حالىقارالىق دەڭگەيدە ءجيى ايتىلعانىمەن، ءىس جۇزىندە وعان اپارار جول بارعان سايىن كۇردەلەنە تۇسۋدە. بۇل جاعداي تەك مايدانداعى احۋالمەن ەمەس، ەكى تاراپتىڭ ءبىر-بىرىمەن ىمىراعا كەلە المايتىن تۇبەگەيلى قايشىلىقتارىمەن جانە رەسەيدىڭ باسقىنشىلىق لوگيكاسىنان باس تارتۋىنىڭ قيىندىعىمەن تىكەلەي بايلانىستى.

سوعىستى توقتاتۋدىڭ نەگىزگى العىشارتى – ساياسي كەلىسىم. الايدا ءدال وسى تۇستا ەڭ ۇلكەن ءتۇيىن جاتىر. ۋكراينا ءۇشىن بەيبىتشىلىك دەگەن ۇعىم ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن قالپىنا كەلتىرۋمەن، حالىقارالىق مويىندالعان شەكاراسىنا تولىق ورالۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. كيەۆ ءۇشىن قىرىم، دونەتسك، لۋگانسك، زاپوروجە نەمەسە حەرسون ماسەلەسىندە كەز كەلگەن ىمىرا – مەملەكەتتىلىكتىڭ وزىنە سوققى بولىپ قابىلدانادى. ۋكراينا قوعامى بۇل سوعىستى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن كۇرەس، تاۋەلسىزدىك پەن بولاشاق ءۇشىن شايقاس رەتىندە قابىلداپ وتىر. سوندىقتان ۋاقىتشا ءبىتىم نەمەسە «قاقتىعىستى قاتىرۋ» ۋكراين قوعامى مەن ساياسي ەليتاسى ءۇشىن قابىلدانبايتىن نۇسقاعا اينالدى.

رەسەي ءۇشىن جاعداي مۇلدە وزگەشە. ماسكەۋ بۇل سوعىستى تەك ۋكراينامەن ەمەس، تۇتاس باتىسپەن گەوساياسي تەكەتىرەس رەتىندە كورەدى. كرەمل لوگيكاسىندا ۋكراينا – ەگەمەن تاڭداۋ جاساعان دەربەس مەملەكەتتەن گورى، رەسەي ىقپال ايماعىنان «شىعىپ كەتكەن» كەڭىستىك. وسى سەبەپتى سوعىستى توقتاتۋ رەسەي ءۇشىن تەك اسكەري ماسەلە ەمەس، بەدەل، رەجيمنىڭ ىشكى لەگيتيمدىگى جانە يمپەريالىق ويلاۋ جۇيەسىمەن تىكەلەي بايلانىستى. سوعىستاعى ماقساتتاردان باس تارتۋ – كرەمل ءۇشىن ءوز قاتەلىگىن مويىنداۋمەن، ونداعان مىڭ شىعىندى، ەكونوميكالىق سانكتسيالاردى جانە حالىقارالىق وقشاۋلانۋدى اقتاي الماۋمەن تەڭ.

ەكى تاراپتىڭ ءبىر-بىرىمەن كەلىسىمگە كەلە الماۋىنىڭ باستى سەبەبى دە وسىندا. ۋكراينا قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن ناقتى، جازباشا جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە قالايدى. ول رەسەيگە سەنبەيدى، سەبەبى 2014 جىلعى مينسك كەلىسىمدەرىنىڭ تاعدىرى ءالى ۇمىتىلعان جوق. رەسەي بولسا ۋكرايناعا شىنايى قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن بەرۋگە دايىن ەمەس، ويتكەنى بۇل ۋكراينادى تۇبەگەيلى باتىسقا بەكىتىپ، ناتو مەن ەۋرووداققا جاقىنداتاتىنىن جاقسى تۇسىنەدى. وسىلايشا ءبىر تاراپ ءۇشىن بەيبىتشىلىك – ەگەمەندىكتى تولىق قورعاۋ بولسا، ەكىنشى تاراپ ءۇشىن ول – ىقپالدان ايىرىلۋ قاۋپى.

رەسەيدىڭ باسقىنشىلىق ويىنان باس تارتۋىنىڭ قيىندىعى تەك سىرتقى ساياساتپەن شەكتەلمەيدى. بۇل – ىشكى ساياسي ماسەلە. سوعىس جىلدارى كرەمل قوعامدى موبيليزاتسيالانعان كۇيدە ۇستاپ، «سىرتقى جاۋ» بەينەسى ارقىلى بيلىكتىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى. سوعىستى توقتاتۋ بۇل كونسترۋكتسيانى شايقالتۋى مۇمكىن. ەكونوميكالىق قيىندىقتار، سانكتسيالاردىڭ ۇزاق مەرزىمدى سالدارى جانە ادام شىعىنى تۋرالى سۇراقتار بىردەن الدىڭعى قاتارعا شىعادى. سوندىقتان ماسكەۋ ءۇشىن سوعىستى جالعاستىرۋ كەيدە ونى توقتاتۋدان ساياسي تۇرعىدا «ارزان» كورىنەدى.

حالىقارالىق فاكتورلار دا بەيبىتشىلىككە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. اقش پەن ەۋروپالىق وداق ۋكرايناعا اسكەري، قارجىلىق جانە ساياسي قولداۋ كورسەتۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. بۇل قولداۋ ۋكرايناعا قارسىلاسۋعا مۇمكىندىك بەرسە، ەكىنشى جاعىنان رەسەيگە سوعىستى «باتىسپەن تەكەتىرەس» رەتىندە ۇزاق جۇرگىزۋگە نەگىز بەرەدى. ال قىتاي مەن بىرقاتار وزگە ەلدەر فورمالدى بەيتاراپتىق ساقتاعانىمەن، ماسكەۋدى تولىق وقشاۋلاۋدان باس تارتىپ وتىر. بۇل دا رەسەيگە مانەۆر جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سوعىستى توقتاتۋدىڭ ىقتيمال جولدارى تەوريالىق تۇرعىدا بار بولعانىمەن، ولاردىڭ ارقايسىسى اۋىر ساياسي قۇنمەن كەلەدى. ءبىرىنشى نۇسقا – ۋاقىتشا ءبىتىم. بۇل ادام شىعىنىن ازايتۋى مۇمكىن، بىراق قاقتىعىستى تۇبەگەيلى شەشپەيدى جانە بولاشاقتا جاڭا سوعىس قاۋپىن ساقتايدى. ەكىنشى نۇسقا – كەلىسسوز ارقىلى اۋماقتىق كومپروميسس. بىراق بۇل ۋكراينا ءۇشىن ساياسي ءوزىن-ءوزى جوققا شىعارۋ بولسا، رەسەي ءۇشىن دە جەڭىستەن باس تارتۋ بولىپ سانالادى. ءۇشىنشى نۇسقا – سوعىستىڭ ۇزاققا سوزىلىپ، تاراپتاردىڭ ءبىرىنىڭ رەسۋرستىق تۇرعىدا السىرەۋى. الايدا بۇل ستسەناري ەڭ كوپ ادام شىعىنى مەن ەڭ اۋىر گۋمانيتارلىق سالدارعا الىپ كەلەدى.

قازىرگى جاعدايدا ۋكراينا–رەسەي سوعىسى اسكەري مايداننان گورى ساياسي جانە پسيحولوگيالىق تۇيىققا تىرەلگەن قاقتىعىسقا اينالدى. بەيبىتشىلىككە اپارار جول بار، بىراق وعان جەتۋ ءۇشىن تاراپتاردىڭ بىرەۋى عانا ەمەس، ەكەۋى دە ءوز ۇستانىمدارىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋعا ءماجبۇر بولۋى ءتيىس. ال بۇگىنگى گەوساياسي جاعدايدا مۇنداي قادامعا بارۋعا نيەتتىلىك بايقالماي وتىر.

بۇل سوعىستىڭ باستى ساباعى – بەيبىتشىلىك تەك قارۋدىڭ ءۇنسىز قالۋىمەن ەمەس، سوعىستى تۋدىرعان ساياسي جانە يدەولوگيالىق سەبەپتەردى مويىنداپ، ولاردان باس تارتۋمەن كەلەدى. ال بۇل ەڭ قيىن، ەڭ اۋىر جانە ەڭ ۇزاق جول.