قازاقستاندا بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى سەنىمنىڭ نەگە ۇنەمى كۇيرەپ وتىراتىنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن ۇزاق زەرتتەۋدىڭ قاجەتى جوق. سوڭعى «7 تريلليون تەڭگەنىڭ زاڭسىز ەلدەن شىعارىلعانى» تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ مالىمدەمەسى سول جۇيەلىك داعدارىستىڭ ايناسى عانا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋزىنان شىققان ءسوز ءبىر كۇندىك جاڭالىق ەمەس، ول ساياسي فاكت، قۇقىقتىق باعدار جانە قوعامدىق كەلىسىمگە اسەر ەتەتىن مالىمدەمە. ال بۇل جولى سول ءسوزدىڭ تاعدىرى تىم كۇماندى بولىپ شىقتى.

پرەزيدەنت ايتقان مالىمدەمەدەن كەيىن قوعامدا بىردەن سۇراقتار تۋىندادى. اقشا ناقتى قايدا كەتتى؟ قانداي تەتىكتەر ارقىلى شىعارىلدى؟ كىم جاۋاپتى؟ وسى سۇراقتارعا بيلىك اشىق جاۋاپ بەرۋدىڭ ورنىنا، ۇنسىزدىككە كوشتى. ال ۇنسىزدىك ارقاشان قاۋەسەتتىڭ دوسى. سول سەبەپتى ەل ىشىندە بۇل قارجى رەسەيگە اۋدارىلعان بولۋى مۇمكىن دەگەن اڭگىمە تارادى. بۇل رەسمي دالەلدەنبەگەن بولجام، بىراق ونىڭ پايدا بولۋىنا بيلىكتىڭ ءوزى جاعداي جاساپ وتىر.

ءدال وسى تۇستا پرەزيدەنت كومەكشىسى رۋسلان جەلدىبايدىڭ قىزمەتتەن كەتۋى قوعامدى تاعى دا ويلاندىردى. كەزدەيسوق سايكەستىك پە؟ الدە جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلۋدىڭ كلاسسيكالىق ءتاسىلى مە؟ رەسمي تۇسىنىكتەمە بەرىلمەدى. بىراق بيلىككە جاقىن جۋرناليستەر مەن اقپاراتتىق قىزمەتشىلەر جەلدىبايدى جاپپاي اقتاپ، ماقتاۋ جازبالارىن جاريالاي باستادى. بۇل دا قازاقستاندا ابدەن تانىس كورىنىس: ەگەر بىرەۋدى جاپپاي اقتاي باستاسا، دەمەك، جۇرت بىلمەيتىن تاعى ءبىر جۇمباقتىڭ بوعانى.

ەڭ سوراقىسى مەملەكەتتىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ارەكەتى. العاشىندا پرەزيدەنت سوزىنە سۇيەنىپ، بۇل تاقىرىپتى جارىسا جازعان بارلىق مەملەكەتتىك باق كەيىن سول ماتەريالدارىن ءبىر كۇندە، بىردەي الىپ تاستادى. ءبىر دە ءبىر رەداكتسيا قوعامعا تۇسىنىكتەمە بەرمەدى. بۇل تسەنزۋرا ەمەس دەپ كىم ايتا الادى؟ ەگەر پرەزيدەنت ايتقان ءسوز شىن بولسا، نەگە ول اقپاراتتان قورقۋ كەرەك؟ ال ەگەر شىن بولماسا، نەگە اشىق تۇردە قاتەلىك مويىندالمايدى؟

بۇل بۇرىن دا بولعان ستسەناري. قاڭتاردان كەيىن توقاەۆتىڭ «20 مىڭ تەرروريست» تۋرالى مالىمدەمەسى ءالى ەل ەسىندە. ول كەزدە دە ناقتى دالەل ۇسىنىلمادى. كەيىن بۇل اقپاراتتىڭ جالعان ەكەنى پرەزيدەنتتىڭ ءوز اۋزىمەن ەمەس، اينالاسىنداعى ادامدار ارقىلى جاناما تۇردە مويىندالدى. بىراق قوعامعا تىكەلەي، اشىق ساياسي جاۋاپ بەرىلگەن جوق. بيلىك تاعى دا ۇنسىزدىكتى تاڭدادى. ال ۇنسىزدىك شىندىقتىڭ مويىندالعانىن ەمەس، ودان قاشقانىن كورسەتەدى.

قۇقىقتىق مەملەكەتتە پرەزيدەنت قاتەلەسۋى مۇمكىن، بىراق وتىرىك ايتۋعا نەمەسە جالعان اقپارات تاراتۋعا قۇقىلى ەمەس. سەبەبى ونىڭ ءسوزى سوتتار ءۇشىن، تەرگەۋ ورگاندارى ءۇشىن، حالىقارالىق قاۋىمداستىق ءۇشىن باعدار. ەگەر بۇل سوزدەر كەيىن ەش تۇسىندىرمەسىز ءوشىرىلىپ، مەملەكەتتىك مەديا ونى جوققا شىعاراتىن ەمەس، جاي عانا جاسىراتىن جولدى تاڭداسا، وندا بىزدە قۇقىقتىق مەملەكەت ەمەس، باسقارىلاتىن اقپارات كەڭىستىگى عانا بار دەگەن ءسوز.

ماسەلە 7 تريلليون تەڭگەنىڭ تاعدىرىندا ەمەس. ماسەلە بيلىكتىڭ شىندىققا قاتىناسىندا. بۇگىن اقشا تۋرالى ءۇنسىز قالدى، ەرتەڭ ادام قۇقىعى تۋرالى ءۇنسىز قالادى، ارعى كۇنى حالىقتىڭ تاعدىرى تۋرالى دا ءۇنسىز قالا بەرەدى. سەبەبى جاۋاپكەرشىلىك جوق جەردە، وتىرىك تە، تسەنزۋرا دا قالىپتى قۇبىلىسقا اينالادى.

قازاقستاندا ەڭ قاۋىپتىسى بيلىكتىڭ قاتەلىگى ەمەس، قاتەلىكتى مويىنداۋدان قورقۋى. ال قورقىنىشقا قۇرىلعان مەملەكەت ەشقاشان سەنىمگە يە بولا الماق ەمەس.