2025 jıldıñ soñı men 2026 jıldıñ basında Ukraina men Resey arasındağı soğıs üşinşi jılınan asıp, wzaqqa sozılğan, qajıtatın qaqtığıs sipatına tolıq ötti. Äskeri qimıldardıñ qarqını key aymaqtarda bäseñdegenimen, soğıstıñ sayasi jäne geosayasi salmağı bwrınğıdan da auırlay tüsti. Beybitşilikke kelu mäselesi halıqaralıq deñgeyde jii aytılğanımen, is jüzinde oğan aparar jol barğan sayın kürdelene tüsude. Bwl jağday tek maydandağı ahualmen emes, eki taraptıñ bir-birimen ımırağa kele almaytın tübegeyli qayşılıqtarımen jäne Reseydiñ basqınşılıq logikasınan bas tartuınıñ qiındığımen tikeley baylanıstı.

Soğıstı toqtatudıñ negizgi alğışartı – sayasi kelisim. Alayda däl osı twsta eñ ülken tüyin jatır. Ukraina üşin beybitşilik degen wğım eldiñ aumaqtıq twtastığın qalpına keltirumen, halıqaralıq moyındalğan şekarasına tolıq oraluımen tikeley baylanıstı. Kiev üşin Qırım, Doneck, Lugansk, Zaporoj'e nemese Herson mäselesinde kez kelgen ımıra – memlekettiliktiñ özine soqqı bolıp qabıldanadı. Ukraina qoğamı bwl soğıstı ömir süru üşin küres, täuelsizdik pen bolaşaq üşin şayqas retinde qabıldap otır. Sondıqtan uaqıtşa bitim nemese «qaqtığıstı qatıru» ukrain qoğamı men sayasi elitası üşin qabıldanbaytın nwsqağa aynaldı.

Resey üşin jağday mülde özgeşe. Mäskeu bwl soğıstı tek Ukrainamen emes, twtas Batıspen geosayasi teketires retinde köredi. Kreml' logikasında Ukraina – egemen tañdau jasağan derbes memleketten göri, Resey ıqpal aymağınan «şığıp ketken» keñistik. Osı sebepti soğıstı toqtatu Resey üşin tek äskeri mäsele emes, bedel, rejimniñ işki legitimdigi jäne imperiyalıq oylau jüyesimen tikeley baylanıstı. Soğıstağı maqsattardan bas tartu – Kreml' üşin öz qateligin moyındaumen, ondağan mıñ şığındı, ekonomikalıq sankciyalardı jäne halıqaralıq oqşaulanudı aqtay almaumen teñ.

Eki taraptıñ bir-birimen kelisimge kele almauınıñ bastı sebebi de osında. Ukraina qauipsizdik kepildigin naqtı, jazbaşa jäne halıqaralıq deñgeyde qalaydı. Ol Reseyge senbeydi, sebebi 2014 jılğı Minsk kelisimderiniñ tağdırı äli wmıtılğan joq. Resey bolsa Ukrainağa şınayı qauipsizdik kepildigin beruge dayın emes, öytkeni bwl Ukrainadı tübegeyli Batısqa bekitip, NATO men Euroodaqqa jaqındatatının jaqsı tüsinedi. Osılayşa bir tarap üşin beybitşilik – egemendikti tolıq qorğau bolsa, ekinşi tarap üşin ol – ıqpaldan ayırılu qaupi.

Reseydiñ basqınşılıq oyınan bas tartuınıñ qiındığı tek sırtqı sayasatpen şektelmeydi. Bwl – işki sayasi mäsele. Soğıs jıldarı Kreml' qoğamdı mobilizaciyalanğan küyde wstap, «sırtqı jau» beynesi arqılı biliktiñ twraqtılığın qamtamasız etip keledi. Soğıstı toqtatu bwl konstrukciyanı şayqaltuı mümkin. Ekonomikalıq qiındıqtar, sankciyalardıñ wzaq merzimdi saldarı jäne adam şığını turalı swraqtar birden aldıñğı qatarğa şığadı. Sondıqtan Mäskeu üşin soğıstı jalğastıru keyde onı toqtatudan sayasi twrğıda «arzan» körinedi.

Halıqaralıq faktorlar da beybitşilikke kedergi keltirip otır. AQŞ pen Europalıq odaq Ukrainağa äskeri, qarjılıq jäne sayasi qoldau körsetudi jalğastırıp keledi. Bwl qoldau Ukrainağa qarsılasuğa mümkindik berse, ekinşi jağınan Reseyge soğıstı «Batıspen teketires» retinde wzaq jürgizuge negiz beredi. Al Qıtay men birqatar özge elder formaldı beytaraptıq saqtağanımen, Mäskeudi tolıq oqşaulaudan bas tartıp otır. Bwl da Reseyge manevr jasauğa mümkindik beredi.

Soğıstı toqtatudıñ ıqtimal joldarı teoriyalıq twrğıda bar bolğanımen, olardıñ ärqaysısı auır sayasi qwnmen keledi. Birinşi nwsqa – uaqıtşa bitim. Bwl adam şığının azaytuı mümkin, biraq qaqtığıstı tübegeyli şeşpeydi jäne bolaşaqta jaña soğıs qaupin saqtaydı. Ekinşi nwsqa – kelissöz arqılı aumaqtıq kompromiss. Biraq bwl Ukraina üşin sayasi özin-özi joqqa şığaru bolsa, Resey üşin de jeñisten bas tartu bolıp sanaladı. Üşinşi nwsqa – soğıstıñ wzaqqa sozılıp, taraptardıñ biriniñ resurstıq twrğıda älsireui. Alayda bwl scenariy eñ köp adam şığını men eñ auır gumanitarlıq saldarğa alıp keledi.

Qazirgi jağdayda Ukraina–Resey soğısı äskeri maydannan göri sayasi jäne psihologiyalıq twyıqqa tirelgen qaqtığısqa aynaldı. Beybitşilikke aparar jol bar, biraq oğan jetu üşin taraptardıñ bireui ğana emes, ekeui de öz wstanımdarın tübegeyli qayta qarauğa mäjbür boluı tiis. Al bügingi geosayasi jağdayda mwnday qadamğa baruğa niettilik bayqalmay otır.

Bwl soğıstıñ bastı sabağı – beybitşilik tek qarudıñ ünsiz qaluımen emes, soğıstı tudırğan sayasi jäne ideologiyalıq sebepterdi moyındap, olardan bas tartumen keledi. Al bwl eñ qiın, eñ auır jäne eñ wzaq jol.