يراندا كۇشەيگەن جاپپاي نارازىلىقتار تاياۋ شىعىستاعى بارلىق ءىرى ويىنشىلاردى الاڭداتتى. الايدا بۇل جاعدايدا ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ وتىرعان مەملەكەت – تۇركيا. انكارا اشىق ءارى ەموتسيالىق مالىمدەمەلەردەن ادەيى بويىن اۋلاق سالىپ، سىرت كوزگە بەيتاراپ ۇستانىمدا تۇرعانداي اسەر قالدىرادى. بىراق شىن مانىندە تۇركيا يرانداعى جاعدايعا قاتىستى بارىنشا ەسەپتەلگەن، كوپقاباتتى جانە پراگماتيكالىق ساياسات جۇرگىزىپ وتىر. بۇل كەزدەيسوق تاڭداۋ ەمەس. يرانداعى تۇراقسىزدىق انكارا ءۇشىن ءبىر مەزگىلدە ءارى قاۋىپ، ءارى گەوساياسي مۇمكىندىك رەتىندە قاراستىرىلادى.

تۇركيا مەن يران – تاريحتا تالاي مارتە ءبىر-بىرىنە قارسى تۇرعان، بىراق سونىمەن قاتار ءوزارا تاۋەلدىلىكتى دە جوققا شىعارا المايتىن ايماقتىق باسەكەلەستەر. ولاردى بايلانىستىرىپ تۇرعان ورتاق شەكارا، قاۋىپسىزدىك مۇددەلەرى، تەرروريزم مەن سەپاراتيزمگە قارسى كۇرەستەگى تاكتيكالىق ۇقساستىقتار، سونداي-اق ەنەرگەتيكا مەن ترانزيتكە نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق بايلانىستار بار. وسى فاكتورلاردىڭ ءبارى انكارا ءۇشىن يرانداعى كەز كەلگەن راديكالدى نەمەسە باقىلاۋسىز وزگەرىستى اسا قاۋىپتى، ءارى الدىن الا بولجاپ بولمايتىن ستسەناريگە اينالدىرادى.

تۇركيانىڭ رەسمي ريتوريكاسى بارىنشا قىسقا ءارى سالقىن. انكارا يرانداعى احۋالدى «ىشكى ماسەلە» دەپ سيپاتتاۋمەن شەكتەلىپ وتىر. بۇل ۇستانىم حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىنا سۇيەنگەندەي كورىنگەنىمەن، ونىڭ استارىندا ىشكى جانە سىرتقى ساياسي ەسەپ جاتىر. بىرىنشىدەن، تۇركيا ءوز اۋماعىنداعى الەۋمەتتىك نەمەسە ساياسي نارازىلىقتارعا قاۋىپتى پرەتسەدەنت قالىپتاستىرعىسى كەلمەيدى. ەكىنشىدەن، انكارا باتىستىڭ يرانعا قاتىستى «ادام قۇقىقتارى» ديسكۋرسىنا تىم جاقىنداۋدان ساقتانادى. ۇشىنشىدەن، بيلىك كوشەدەگى قىسىم ارقىلى رەجيم اۋىسۋىن قولداماۋ قاعيداسىن ۇستانادى. پرەزيدەنت رەجەپ تايىپ ەردوعان ءۇشىن بۇل – سيريا، مىسىر جانە باسقا دا ايماقتىق داعدارىستاردان وتكەن تاجىريبەدەن قالىپتاسقان ستراتەگيالىق ۇستانىم.

يرانداعى تولقۋلار تۇركيا ءۇشىن ەڭ الدىمەن قاۋىپسىزدىك ولشەمى ارقىلى باعالانادى. ەگەر يران السىرەسە نەمەسە ىشكى باقىلاۋدى جوعالتسا، انكارا زاڭسىز كوشى-قون اعىنىنىڭ كۇشەيۋىنەن، قارۋلى توپتاردىڭ شەكاراعا جاقىنداۋىنان قاۋىپتەنەدى. اسىرەسە كۇرد فاكتورى تۇركيانى الاڭداتادى. يرانداعى ەتنيكالىق كۇرد ايماقتارىنداعى تۇراقسىزدىق تۇركيانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنا تىكەلەي اسەر ەتۋى مۇمكىن. انكارا كۇرد سەپاراتيزمىنىڭ ايماقتىق دەڭگەيدە سينحروندالىپ، بىرنەشە مەملەكەتكە قاتار قاۋىپ توندىرۋىنەن قاتتى ساقتانادى.

سونىمەن قاتار تۇركيا يرانداعى جاعدايدان تۋىندايتىن گەوساياسي مۇمكىندىكتەردى دە جوققا شىعارمايدى. ەگەر يراننىڭ ايماقتىق ىقپالى السىرەسە، تۇركيانىڭ سيريا، يراك جانە كاۆكازداعى سالماعى ارتا ءتۇسۋى ىقتيمال. الايدا انكارا ءۇشىن بۇل رەتتەلمەيتىن كۇيرەۋ ارقىلى ەمەس، باقىلاناتىن السىرەۋ ارقىلى عانا ءتيىمدى. تولىق حاوس تۇركيا ەكونوميكاسى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي سوققى بولارى انىق. سوندىقتان انكارا يراننىڭ كۇيرەۋىن ەمەس، ونىڭ شامادان تىس كۇشەيۋىنىڭ تەجەلۋىن قالايدى.

تۇركيانىڭ بۇل ۇستانىمى ونىڭ باتىس پەن شىعىس اراسىنداعى تەپە-تەڭدىك ساياساتىنا دا ساي كەلەدى. ناتو مۇشەسى بولا تۇرا، انكارا يرانعا قاتىستى باتىستىڭ قاتاڭ ريتوريكاسىن تولىق قولدامايدى. بۇعان سانكتسيالاردان قاجىعان ايماقتىق ەكونوميكا، تۇركيانىڭ ءوزىن دەربەس گەوساياسي ويىنشى رەتىندە كورسەتۋگە ۇمتىلىسى جانە رەسەي مەن يرانمەن جيناقتالعان تاكتيكالىق ارىپتەستىك تاجىريبەسى اسەر ەتىپ وتىر. يرانداعى نارازىلىقتار انكارا ءۇشىن باتىسپەن كەلىسسوزدەردە پايدالانۋعا بولاتىن قوسىمشا كارتا بولعانىمەن، ونى اشىق ويناۋ ازىرگە ءتيىمسىز سانالادى.

قازىرگى جاعدايدا تۇركيا بىرنەشە ستسەناريدى قاتار ەسەپتەپ وتىر. ەگەر يرانداعى رەجيم ساقتالسا، انكارا بۇرىنعىداي پراگماتيكالىق قارىم-قاتىناستى جالعاستىرا بەرەدى. ەگەر يران السىرەپ، بىراق كۇيرەمەسە، تۇركيا ايماقتاعى ىقپالىن بىرتىندەپ ارتتىرۋعا تىرىسادى. ال ەگەر كۇرت ءارى باقىلاۋسىز تۇراقسىزدىق ورىن السا، انكارا قاۋىپسىزدىك پەن شەكارانى ءبىرىنشى ورىنعا قويىپ، قاتاڭ ساياساتقا كوشۋى مۇمكىن. بۇگىنگى تاڭدا تۇركيا ساياساتى ەكىنشى ستسەناريگە بارىنشا بەيىمدەلىپ وتىر.

قورىتىندىلاي ايتقاندا، انكارانىڭ ۇنسىزدىگى – بەيتاراپتىقتىڭ بەلگىسى ەمەس، كەرىسىنشە، ەسەپتەلگەن سالقىنقاندىلىقتىڭ كورىنىسى. تۇركيا يرانداعى رەجيم اۋىسۋىن اشىق قولدامايدى، بىراق ونىڭ ايماقتا شامادان تىس كۇشەيۋىن دە قالامايدى. انكارا ءۇشىن يرانداعى جاپپاي نارازىلىقتار دەموكراتيا ماسەلەسىنەن بۇرىن، قاۋىپسىزدىك پەن گەوساياسي بالانس ماسەلەسى بولىپ وتىر.