2025 جىلدىڭ سوڭى مەن 2026 جىلدىڭ باسىندا يران كۇردەلى ءارى كوپقاباتتى داعدارىس كەزەڭىنە اياق باستى. ەكونوميكالىق قۇلدىراۋ، ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ رەكوردتىق دەڭگەيدە قۇنسىزدانۋى جانە الەۋمەتتىك نارازىلىقتاردىڭ قايتا جاندانۋى ەلدىڭ ىشكى تۇراقتىلىعىن ايقىن السىرەتتى. بۇل احۋال تەك يراننىڭ ءوز شەڭبەرىندە عانا قالىپ قويماي، تاياۋ شىعىستاعى گەوساياسي تەپە-تەڭدىككە دە تىكەلەي اسەر ەتىپ وتىر.

قازىرگى جاعدايدىڭ وزەگىندە – ەكونوميكالىق كۇيزەلىس. ينفلياتسيانىڭ جوعارى قارقىنى مەن يران ريالىنىڭ دوللارعا شاققانداعى تاريحي مينيمۋمعا ءتۇسۋى حالىقتىڭ كۇندەلىكتى تابىسى مەن جيناعىن ءىس جۇزىندە قۇنسىز ەتتى. ازىق-تۇلىك، جانارماي جانە تۇرعىن ءۇي باعاسىنىڭ ءوسۋى ەڭ الدىمەن ورتا جانە تومەن تابىستى الەۋمەتتىك توپتارعا اۋىر سوققى بولدى. ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان حالىقارالىق سانكتسيالار، مۇناي ەكسپورتىنداعى شەكتەۋلەر جانە باسقارۋ جۇيەسىندەگى تيىمسىزدىك پەن جەمقورلىققا قاتىستى قوعامدىق كۇدىك بۇل داعدارىستى ودان ءارى تەرەڭدەتە ءتۇستى. ساۋداگەرلەر مەن بازار يەلەرىنىڭ جاپپاي ەرەۋىلگە شىعۋى – ەكونوميكالىق قىسىمنىڭ ناقتى ءارى كوزگە كورىنەرلىك كورىنىسى. وسى تۇستا «كۇنكورىس ماسەلەسى» بىرتىندەپ ساياسي تالاپتارمەن ۇشتاسا باستادى.

نارازىلىق تولقىنى الدىمەن ءىرى قالالاردا – تەگەران، يسفاحان، شيراز سەكىلدى ورتالىقتاردا بايقالدى. باستاپقىدا باعا مەن جالاقى ماسەلەسىن كوتەرگەن شەرۋلەر ۋاقىت وتە كەلە ساياسي سيپات الا ءتۇستى. قوعامنىڭ ءبىر بولىگى بيلىك جۇيەسىنىڭ تۇبەگەيلى وزگەرۋىن تالاپ ەتسە، ەندى ءبىر بولىگى رەفورمالارمەن شەكتەلۋدى ءجون سانايدى. بيلىك تاراپىنان قاۋىپسىزدىك شارالارى كۇشەيتىلىپ، ۇستالعاندار سانىنىڭ ارتۋى قوعامداعى سەنىم داعدارىسىن ودان ءارى تەرەڭدەتىپ جىبەردى.

ەكونوميكالىق قىسىم مەن الەۋمەتتىك كۇيزەلىس ساياسي لەگيتيمدىك ماسەلەسىن الدىڭعى قاتارعا شىعاردى. يراننىڭ قازىرگى ساياسي جۇيەسى ءدىني بيلىككە سۇيەنگەنىمەن، كۇندەلىكتى تۇرمىستىڭ قيىنداۋى مەن جاستار اراسىنداعى ۇمىتسىزدىك بيلىككە دەگەن سەنىمدى السىرەتىپ وتىر. اسىرەسە قالالىق ورتا مەن جاس بۋىن اراسىندا رەفورمالىق، ءتىپتى راديكالدى وزگەرىستەردى قولدايتىن كوزقاراستار كۇشەيە ءتۇستى. جوعارعى رۋحاني كوشباسشى ءالي حامەنەي باستاعان جۇيە ءۇشىن باستى سىناق – قوعامنىڭ ءارتۇرلى توپتارىن ورتاق ماقسات توڭىرەگىندە بىرىكتىرىپ، الەۋمەتتىك كەلىسىمدى ساقتاپ قالۋ.

يرانداعى ىشكى داعدارىستى سىرتقى فاكتورلاردان ءبولىپ قاراۋ مۇمكىن ەمەس. ەل ءبىر مەزگىلدە اقش پەن باتىس سانكتسيالارىنىڭ قىسىمىن سەزىنۋدە، يزرايلمەن اراداعى شيەلەنىس فونىندا قاۋىپسىزدىك شىعىندارىن ارتتىرۋعا ءماجبۇر، ال رەسەي مەن قىتايمەن ەكونوميكالىق بايلانىستار ارقىلى سانكتسيا سالدارىن جۇمسارتۋعا تىرىسۋدا. اقش-تاعى ساياسي ريتوريكانىڭ قاتايۋى مەن يرانعا قاتىستى مالىمدەمەلەر تەگەراننىڭ «سىرتقى قاۋىپ» ارگۋمەنتىن كۇشەيتىپ، بيلىككە ىشكى وپپوزيتسيانى تەجەۋدە قوسىمشا سىلتاۋ بەرىپ وتىر.

قورىتا ايتقاندا، يران بۇگىن ەكونوميكالىق كۇيزەلىس، الەۋمەتتىك نارازىلىق جانە ساياسي لەگيتيمدىك داعدارىسى توعىسقان اسا كۇردەلى كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتىر. بۇل تۇراقسىزدىقتى تەك ىشكى ماسەلە رەتىندە قاراستىرۋ قاتە: ول بۇكىل ايماققا اسەر ەتەتىن ماڭىزدى فاكتورعا اينالدى. The Qazaq Times ءۇشىن ەڭ باستىسى – يرانداعى احۋالدى ەموتسياعا بەرىلمەي، سالقىنقاندىلىقپەن باعالاۋ. قازىرگى جاعداي بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى ديالوگتىڭ قانشالىقتى قاجەت ەكەنىن انىق كورسەتىپ وتىر: سەنىم السىرەگەن جەردە، ەڭ بەرىك كورىنگەن جۇيەنىڭ ءوزى شايقالا باستايدى.