2026 جىلدىڭ 3 قاڭتارىندا الەمدىك ساياساتتا كۇتپەگەن ءارى اسا داۋلى مالىمدەمە جاسالدى. اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ امەريكا قۇراما شتاتتارى ۆەنەسۋەلا اۋماعىنا سوققى بەرىپ، ەلدىڭ اۆتوريتار باسشىسى نيكولاس مادۋرو مەن ونىڭ جۇبايىن ۇستاپ، ەلدەن الىپ شىققانىن جاريالادى. بۇل اقپارات لاتىن امەريكاسىنداعى عانا ەمەس، جاھاندىق گەوساياسي تەپە-تەڭدىككە تىكەلەي اسەر ەتەتىن وقيعا رەتىندە باعالانىپ وتىر.

ترامپتىڭ ايتۋىنشا، وپەراتسيا اقش قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن بىرلەسىپ جۇرگىزىلگەن جانە «جوعارى دەڭگەيدە جوسپارلانعان، ءمىنسىز ورىندالعان». ول تولىق مالىمەتتى فلوريدا شتاتىنداعى مار-ا-لاگو رەزيدەنتسياسىندا وتەتىن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا جاريالايتىنىن مالىمدەدى. The New York Times باسىلىمىنا بەرگەن قىسقا پىكىرىندە ترامپ بۇل ارەكەتتى «brilliant operation» دەپ اتادى. ال CBS News دەرەككوزدەرى مادۋرونى ۇستاۋ وپەراتسياسىنا اقش-تىڭ ارنايى ماقساتتاعى «دەلتا» جاساعى قاتىسۋى مۇمكىن ەكەنىن حابارلادى.

اقش بيلىگى مادۋرونى ۇزاق جىلدان بەرى ەسىرتكى ترافيگىن قولدادى دەپ ايىپتاپ كەلەدى. مەملەكەتتىك دەپارتامەنت جاقىندا «كارتەل دە لوس سولەس» دەپ اتالاتىن قۇرىلىمدى تەرروريستىك ۇيىم دەپ تانىپ، مادۋرونى ونىڭ باسىندا تۇر دەپ مالىمدەگەن. بۇعان دەيىن ۆاشينگتون مادۋرونى ۇستاعانى ءۇشىن 50 ميلليون دوللار سىياقى بەلگىلەگەن ەدى. اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى كريستوفەر لانداۋدىڭ سوزىنشە، ەندى مادۋرو «امەريكالىق سوت الدىندا جاۋاپ بەرەدى».

الايدا كاراكاستاعى جاعداي بۇل مالىمدەمەلەردىڭ قانشالىقتى كۇردەلى سالدارعا اكەلگەنىن كورسەتىپ وتىر. ۆەنەسۋەلانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دەلسي رودريگەس ەل بيلىگىنىڭ مادۋرو مەن ونىڭ جۇبايىنىڭ ناقتى قايدا ەكەنىن بىلمەيتىنىن ايتىپ، اقش-تان ولاردىڭ ءتىرى ەكەنىنە دالەل تالاپ ەتتى. بۇل مالىمدەمە دە-فاكتو ترامپتىڭ ءسوزىن جوققا شىعارۋدان گورى، ونىڭ راس بولۋى مۇمكىن ەكەنىن مەڭزەيدى.

3 قاڭتارعا قاراعان ءتۇنى ۆەنەسۋەلا استاناسى كاراكاس قالاسىندا بىرقاتار جارىلىستار تىركەلىپ، ورتتەر شىقتى. قالانىڭ وڭتۇستىگىندەگى ءىرى اسكەري بازالار ورنالاسقان اۋدانداردا ەلەكتر قۋاتى وشكەن. ۆەنەسۋەلا بيلىگى اقش-تى «ەلەۋلى اسكەري اگرەسسيا جاسادى» دەپ ايىپتاپ، توتەنشە جاعداي ەنگىزدى. قورعانىس ءمينيسترى ەل «سوڭىنا دەيىن سوعىسۋعا دايىن» ەكەنىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار ۆەنەسۋەلا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە جۇگىندى.

وپپوزيتسيا جەتەكشىسى ماريا كورينا ماچادونىڭ وكىلى CBS News-كە بەرگەن سۇحباتىندا سوققىلاردىڭ كاراكاستاعى فۋەرتا-تيۋنا اسكەري بازاسىنا، لا-كارلوتا اەرودرومىنا، لا-گۋايرا پورتىنا جانە اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس نىساندارىنا باعىتتالعانىن ايتتى. كەيبىر راستالماعان دەرەكتەردە پارلامەنت عيماراتى مەن ۋگو چاۆەستىڭ ماۆزولەيى دە نىساناعا الىنۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلدى. كولۋمبيا پرەزيدەنتى گۋستاۆو پەترو وننان استام وبەكت اتالعانىن مالىمدەدى. قازا تاپقاندار تۋرالى ازىرگە رەسمي اقپارات جوق، ال The New York Times امەريكالىق اسكەري كۇشتەر تاراپىنان شىعىن بولماعانىن جازدى.

بۇل وقيعا سوڭعى ايلاردا كۇشەيگەن اقش–ۆەنەسۋەلا تەكەتىرەسىنىڭ شارىقتاۋ شەگى رەتىندە قاراستىرىلۋدا. اق ءۇي بۇعان دەيىن دە مادۋرو بيلىگىنىڭ لەگيتيمسىز ەكەنىن، ونىڭ ەسىرتكى بيزنەسىمەن بايلانىسى بارىن بىرنەشە رەت مالىمدەگەن. ايماققا اقش اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ ءىرى توپتاماسى شوعىرلانىپ، ۆەنەسۋەلالىق مۇناي تاسىمالداعان تانكەرلەر ۇستالا باستاعان. 3 قاڭتارداعى شابۋىل قارساڭىندا ترامپ مار-ا-لاگودا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە ارنالعان جابىق كەڭەس وتكىزگەنى دە حابارلاندى.

رەسەي بۇل جاعدايعا بىردەن رەاكتسيا ءبىلدىردى. ۆەنەسۋەلامەن تىعىز قارىم-قاتىناستاعى رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى اقش ارەكەتىن «قارۋلى اگرەسسيا» دەپ اتاپ، ەسكالاتسياعا جول بەرمەۋگە جانە ديالوگ ارقىلى شەشىم تابۋعا شاقىردى. بۇل مالىمدەمە ۆەنەسۋەلا داعدارىسىنىڭ ەندى تەك لاتىن امەريكاسىنىڭ ىشكى ماسەلەسى ەمەس، ءىرى دەرجاۆالار اراسىنداعى تەكەتىرەستىڭ ءبىر بولىگىنە اينالعانىن كورسەتەدى.

ترامپتىڭ ۆەنەسۋەلاعا قاتىستى بۇل قادامى اقش-تىڭ سىرتقى ساياساتىندا كۇش قولدانۋعا قايتا ورالۋىنىڭ بەلگىسى بولۋى مۇمكىن. ءبىر جاعىنان، ۆاشينگتون مادۋرو رەجيمىن جويۋ ارقىلى لاتىن امەريكاسىنداعى ىقپالىن قالپىنا كەلتىرۋدى كوزدەيدى. ەكىنشى جاعىنان، بۇل ارەكەت حالىقارالىق قۇقىق نورمالارى، مەملەكەت ەگەمەندىگى جانە بۇۇ جۇيەسىنىڭ ءرولى تۋرالى كۇردەلى سۇراقتاردى العا تارتادى. سونىمەن قاتار، مادۋرونىڭ شەتتەتىلىپ، بيلىكتىڭ قالاي ءارى كىمنىڭ قولىنا وتەتىنى ازىرگە بەلگىسىز، بۇل ۆەنەسۋەلادا جاڭا تۇراقسىزدىق كەزەڭىن باستاپ بەرۋى مۇمكىن.

PS. ۆەنەسۋەلادا بولعان بۇل وقيعا ءححى عاسىرداعى «رەجيمدى سىرتتان كۇشپەن اۋىستىرۋ» تاجىريبەسىنىڭ قايتا جاندانۋ قاۋپىن كورسەتەدى. بۇل وپەراتسيانىڭ ۆەنەسۋلادا دەموكراتيا ورناتۋعا الىپ كەلە مە، الدە ەلدى ۇزاققا سوزىلاتىن جاڭا داعدارىسقا ۇرىندىرا ما دەگەن سۇراق. جاۋابى ازىرگە اشىق كۇيىندە قالىپ وتىر.