2026 jıldıñ 3 qañtarında älemdik sayasatta kütpegen äri asa daulı mälimdeme jasaldı. AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Amerika Qwrama Ştattarı Venesuela aumağına soqqı berip, eldiñ avtoritar basşısı Nikolas Maduro men onıñ jwbayın wstap, elden alıp şıqqanın jariyaladı. Bwl aqparat Latın Amerikasındağı ğana emes, jahandıq geosayasi tepe-teñdikke tikeley äser etetin oqiğa retinde bağalanıp otır.

Tramptıñ aytuınşa, operaciya AQŞ qwqıq qorğau organdarımen birlesip jürgizilgen jäne «joğarı deñgeyde josparlanğan, minsiz orındalğan». Ol tolıq mälimetti Florida ştatındağı Mar-a-Lago rezidenciyasında ötetin baspasöz konferenciyasında jariyalaytının mälimdedi. The New York Times basılımına bergen qısqa pikirinde Tramp bwl äreketti «brilliant operation» dep atadı. Al CBS News derekközderi Maduronı wstau operaciyasına AQŞ-tıñ arnayı maqsattağı «Del'ta» jasağı qatısuı mümkin ekenin habarladı.

AQŞ biligi Maduronı wzaq jıldan beri esirtki trafigin qoldadı dep ayıptap keledi. Memlekettik departament jaqında «Kartel' de los Soles» dep atalatın qwrılımdı terroristik wyım dep tanıp, Maduronı onıñ basında twr dep mälimdegen. Bwğan deyin Vaşington Maduronı wstağanı üşin 50 million dollar sıyaqı belgilegen edi. AQŞ Memlekettik hatşısınıñ orınbasarı Kristofer Landaudıñ sözinşe, endi Maduro «amerikalıq sot aldında jauap beredi».

Alayda Karakastağı jağday bwl mälimdemelerdiñ qanşalıqtı kürdeli saldarğa äkelgenin körsetip otır. Venesuelanıñ vice-prezidenti Delsi Rodriges el biliginiñ Maduro men onıñ jwbayınıñ naqtı qayda ekenin bilmeytinin aytıp, AQŞ-tan olardıñ tiri ekenine dälel talap etti. Bwl mälimdeme de-fakto Tramptıñ sözin joqqa şığarudan göri, onıñ ras boluı mümkin ekenin meñzeydi.

3 qañtarğa qarağan tüni Venesuela astanası Karakas qalasında birqatar jarılıstar tirkelip, örtter şıqtı. Qalanıñ oñtüstigindegi iri äskeri bazalar ornalasqan audandarda elektr quatı öşken. Venesuela biligi AQŞ-tı «eleuli äskeri agressiya jasadı» dep ayıptap, tötenşe jağday engizdi. Qorğanıs ministri el «soñına deyin soğısuğa dayın» ekenin mälimdedi. Sonımen qatar Venesuela BWW Qauipsizdik keñesine jügindi.

Oppoziciya jetekşisi Mariya Korina Maçadonıñ ökili CBS News-ke bergen swhbatında soqqılardıñ Karakastağı Fuerta-Tiuna äskeri bazasına, La-Karlota aerodromına, La-Guayra portına jäne äue şabuılına qarsı qorğanıs nısandarına bağıttalğanın ayttı. Keybir rastalmağan derekterde parlament ğimaratı men Ugo Çavestiñ mavzoleyi de nısanağa alınuı mümkin ekeni aytıldı. Kolumbiya prezidenti Gustavo Petro onnan astam ob'ekt atalğanın mälimdedi. Qaza tapqandar turalı äzirge resmi aqparat joq, al The New York Times amerikalıq äskeri küşter tarapınan şığın bolmağanın jazdı.

Bwl oqiğa soñğı aylarda küşeygen AQŞ–Venesuela teketiresiniñ şarıqtau şegi retinde qarastırıluda. Aq üy bwğan deyin de Maduro biliginiñ legitimsiz ekenin, onıñ esirtki biznesimen baylanısı barın birneşe ret mälimdegen. Aymaqqa AQŞ Äskeri-teñiz küşteriniñ iri toptaması şoğırlanıp, venesuelalıq mwnay tasımaldağan tankerler wstala bastağan. 3 qañtardağı şabuıl qarsañında Tramp Mar-a-Lagoda wlttıq qauipsizdikke arnalğan jabıq keñes ötkizgeni de habarlandı.

Resey bwl jağdayğa birden reakciya bildirdi. Venesuelamen tığız qarım-qatınastağı Resey Sırtqı ister ministrligi AQŞ äreketin «qarulı agressiya» dep atap, eskalaciyağa jol bermeuge jäne dialog arqılı şeşim tabuğa şaqırdı. Bwl mälimdeme Venesuela dağdarısınıñ endi tek Latın Amerikasınıñ işki mäselesi emes, iri derjavalar arasındağı teketirestiñ bir böligine aynalğanın körsetedi.

Tramptıñ Venesuelağa qatıstı bwl qadamı AQŞ-tıñ sırtqı sayasatında küş qoldanuğa qayta oraluınıñ belgisi boluı mümkin. Bir jağınan, Vaşington Maduro rejimin joyu arqılı Latın Amerikasındağı ıqpalın qalpına keltirudi közdeydi. Ekinşi jağınan, bwl äreket halıqaralıq qwqıq normaları, memleket egemendigi jäne BWW jüyesiniñ röli turalı kürdeli swraqtardı alğa tartadı. Sonımen qatar, Maduronıñ şettetilip, biliktiñ qalay äri kimniñ qolına ötetini äzirge belgisiz, bwl Venesuelada jaña twraqsızdıq kezeñin bastap berui mümkin.

PS. Venesuelada bolğan bwl oqiğa HHİ ğasırdağı «rejimdi sırttan küşpen auıstıru» täjiribesiniñ qayta jandanu qaupin körsetedi. Bwl operaciyanıñ Venesulada demokratiya ornatuğa alıp kele me, älde eldi wzaqqa sozılatın jaña dağdarısqa wrındıra ma degen swraq. Jauabı äzirge aşıq küyinde qalıp otır.