Şımkent qalasında qaza tapqan Nwray Serikbaydıñ ölimi qoğamdı dür silkindirip qana qoymay, Qazaqstandağı äyelder qauipsizdigi, qudalau (stalking) jäne policiyanıñ aldın alu funkciyası turalı ötkir swraqtardı qayta köterdi. BAQ betterinde jariyalanğan derekter bwl tragediyanıñ kezdeysoq emes, aldın ala belgili qauip belgileri bar jağday bolğanın körsetedi.

21 jastağı Nwray Serikbay Almatıda sän jäne dizayn mamandığı boyınşa bilim alıp jürgen student bolğan. Qısqı demalıs kezinde Şımkentke kelgen. Onı öltirdi dep küdikke ilingen adam – Nwraydıñ bwrınğı tanısı, 28 jastağı er adam. BAQ derekterinde olardıñ jaz mezgilinde tanısqanı, keyin jigittiñ üylenu wsınısın Nwray qabıldamağan soñ arada janjal tuındağanı aytıladı.

Eñ alañdatarlıq jayt – bwl qarım-qatınastıñ soñı qandı oqiğamen ayaqtalğanğa deyin birneşe ret qwqıq qorğau organdarınıñ nazarına ilikkeni. Jurnalistik zertteuler men marqwmnıñ tuıstarınıñ aytuınşa, 2025 jıldıñ qazan ayında küdikti Nwraydı erkinen tıs alıp qaşqan. Ol kezde qız policiyanıñ kömegimen bosatılğan. Alayda osıdan keyin de jigittiñ qudalauı toqtamağan.

BAQ-ta keltirilgen mälimetterge säykes, Nwray men onıñ jaqındarı bwl jağdayğa baylanıstı policiyağa jäne prokuraturağa birneşe ret şağım tüsirgen. Demek, qauip turalı signal memlekettik organdarğa belgili bolğan. Soğan qaramastan, Nwrayğa qatıstı naqtı qorğau şaralarınıñ qoldanılğanı jöninde aşıq aqparat joq. Däl osı twsta qoğamda «policiya tarapınan äreketsizdik boldı ma?» degen zañdı küdik payda bolıp otır.

Qandı oqiğa kündizgi uaqıtta, qoğamdıq orınğa jaqın jerde bolğanı habarlandı. Nwray dükenge şıqqan sätinde şabuılğa wşırağan. Küdikti oqiğa ornınan qaşıp ketkenimen, keyin qala sırtında wstalıp, uaqıtşa wstau izolyatorına qamalğan. Qazirgi tañda tergeu amaldarı jürgizilip jatır. Alayda küdiktiniñ wstalğanı qoğamdağı bastı swraqtı joymaydı: osı qayğılı jağdaydıñ aldın aluğa bolar ma edi?

Halıqaralıq täjiribe qudalau men añdu faktilerin auır qılmıstardıñ negizgi aldın ala belgisi retinde qarastıradı. Al Qazaqstanda mwnday äreketter köbine «twrmıstıq dau» nemese «mañızdı emes signal» retinde qabıldanıp, formaldı tekserumen şektelip jatadı. Nwraydıñ isi osı jüyelik olqılıqtıñ naqtı saldarın körsetip otır.

Bwl tragediya – jeke bir adamnıñ qatıgezdigi ğana emes, aldın alu tetikteriniñ älsizdigin äşkerelegen oqiğa. Eger policiyağa tüsken şağımdar der kezinde qauip deñgeyi boyınşa bağalanıp, şekteu nwsqamaları, baqılau nemese qorğau şaraları qoldanılğanda, jağday basqaşa örbui mümkin be edi degen swraq qoğamdı mazalaydı.

Nwray Serikbaydıñ qazası – bir otbasınıñ ğana emes, bükil qoğamnıñ tragediyası. Jas, bilim alıp jürgen, şığarmaşılıq jolın endi bastağan qızdıñ ömiri üzilui – eldegi qauipsizdik sayasatına berilgen auır bağa. Bwl oqiğa tağı da äyelderge qatıstı zorlıq-zombılıq pen qudalau mäselesin jeke jağday emes, jüyelik problema retinde qarastıru qajettigin ayqın körsetti.

Qoğam bwl isten tek qılmıskerdiñ jazalanuın ğana emes, naqtı institucionaldıq qorıtındı kütedi. Policiyağa tüsken şağımdar qalay qaraldı? Qanday äreketter jasaldı nemese nege jasalmadı? Aldağı uaqıtta osınday qauip belgileri bar jağdaylar qalay baqılauğa alınadı? Osı swraqtarğa aşıq äri naqtı jauap berilmeyinşe, Nwraydıñ ölimi «kezekti qayğılı jañalıq» retinde ğana qalıp, al sebepteri sol küyi şeşilmey qala bermek.

Bwl – qoğam üşin ünsiz qaluğa bolmaytın şek. Bir qızdıñ ömiri – statistika emes. Bwl oqiğa memleket üşin de, qwqıq qorğau jüyesi üşin de senim sınağı bolıp otır.