Tayau Şığıstağı geosayasi jağday soñğı künderi kürt özgerip, Iran älemdik sayasattıñ bastı nazarındağı memleketke aynaldı. AQŞ pen Izrail'diñ Tegeranğa jasağan äue soqqıları kezinde Irannıñ ruhani kösemi, joğarğı köşbasşısı ayatolla Äli Hameneidiñ qaza tapqanı turalı aqparat aymaqtağı küş tepe-teñdigin kürt özgertti. Qazir halıqaralıq sarapşılardı tolğandırıp otırğan bastı swraq – Hameneiden keyin Irandı kim basqaradı jäne bwl eldiñ sayasi bağıtı qalay özgeredi?

Birqatar halıqaralıq aqparat qwraldarı men sarapşılardıñ mälimetine qarağanda, Irannıñ jaña joğarğı köşbasşısı boluı mümkin twlğalardıñ biri – Hameneidiñ wlı, 56 jastağı Mwjtaba Hamenei. Key derekterde bwl şeşimge Islam revolyuciyası saqşılar korpusı ıqpal etken boluı mümkin degen boljam aytıladı. Sonımen birge joğarğı köşbasşını tañdau mäselesine islam qwqığı mamandarınan twratın 88 müşeli Sarapşılar keñesi qatısqan degen aqparat taradı. Alayda äzirge bwl mälimetter resmi türde rastalğan joq.

Hameneidiñ qazasınan keyin Iran biligi uaqıtşa wjımdıq basqaru jüyesine köşkeni bayqaladı. Qazirgi tañda eldi prezident Masud Pezeşkian, sot biliginiñ jetekşisi Golyam Hoseyn Mohseni-Edjei jäne konstituciya saqşıları keñesiniñ müşesi Älireza Arafi kiretin uaqıtşa keñes basqarıp otır. Bwğan deyin joğarğı köşbasşınıñ mindetin uaqıtşa atqaru ıqpaldı şiit dintanuşısı Älireza Arafige jüktelgeni aytılğan.

Sayasattanuşılardıñ pikirinşe, eger Mwjtaba Hamenei şınımen bilikke kelse, bwl Irandağı sayasi jüyeniñ tübegeyli özgermeytinin körsetedi. Kerisinşe, bilik bwrınğıday teokratiyalıq qwrılım şeñberinde saqtalıp, eldiñ sayasi bağıtı qatal konservativtik bağıtta jalğasuı mümkin. Key sarapşılar mwnı Irandağı «dinastiyalıq sipattağı» bilik tranzitiniñ bastaluı dep bağalap otır.

Alayda qazirgi jağday tek bilik mäselesimen şektelmeydi. Iran töñiregindegi äskeri şielenis aymaqtıq qauipsizdikke ülken qater töndirip otır. AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı bastağan äskeri operaciyası äli jalğasıp jatır. Vaşington Tegerannıñ yadrolıq qaruğa ie boluına jol berilmeytinin mälimdese, Iran biligi uran bayıtu bağdarlaması tek beybit maqsatta jürgizilip jatqanın aytadı. Degenmen köptegen halıqaralıq sarapşılar uran bayıtu deñgeyiniñ ösui Iranğa qısqa merzim işinde yadrolıq qaru jasauğa mümkindik berui mümkin ekenin eskertedi.

Äskeri qaqtığıstıñ tağı bir qauipti qırı – onıñ aymaqtıq sipat aluı. Iran AQŞ-tıñ Parsı şığanağındağı äskeri bazaları ornalasqan elderge qarsı zımıran jäne dron şabuıldarın jasap jatır degen aqparat taradı. Kuveyt, Qatar, Bahreyn, Birikken Arab Ämirlikteri men Saud Arabiyası siyaqtı elderdiñ atı atalıp otır. Eger bwl qaqtığıs keñeye tüsse, Tayau Şığıs tolıqqandı aymaqtıq soğıs alañına aynaluı mümkin degen qauip bar.

Aldağı uaqıtta Irandağı bilik kimniñ qolına ötetini, äskeri qaqtığıstıñ qanşalıqtı keñeyetini jäne halıqaralıq qauımdastıqtıñ qanday qadamdarğa baratını bükil aymaqtıñ tağdırına äser etui mümkin. Sondıqtan Iran töñiregindegi jağday tek aymaqtıq emes, jahandıq geosayasi mäsele retinde qarastırılıp otır.

The Qazaq Times