Шымкент қаласында қаза тапқан Нұрай Серікбайдың өлімі қоғамды дүр сілкіндіріп қана қоймай, Қазақстандағы әйелдер қауіпсіздігі, қудалау (stalking) және полицияның алдын алу функциясы туралы өткір сұрақтарды қайта көтерді. БАҚ беттерінде жарияланған деректер бұл трагедияның кездейсоқ емес, алдын ала белгілі қауіп белгілері бар жағдай болғанын көрсетеді.

21 жастағы Нұрай Серікбай Алматыда сән және дизайн мамандығы бойынша білім алып жүрген студент болған. Қысқы демалыс кезінде Шымкентке келген. Оны өлтірді деп күдікке ілінген адам – Нұрайдың бұрынғы танысы, 28 жастағы ер адам. БАҚ деректерінде олардың жаз мезгілінде танысқаны, кейін жігіттің үйлену ұсынысын Нұрай қабылдамаған соң арада жанжал туындағаны айтылады.

Ең алаңдатарлық жайт – бұл қарым-қатынастың соңы қанды оқиғамен аяқталғанға дейін бірнеше рет құқық қорғау органдарының назарына іліккені. Журналистік зерттеулер мен марқұмның туыстарының айтуынша, 2025 жылдың қазан айында күдікті Нұрайды еркінен тыс алып қашқан. Ол кезде қыз полицияның көмегімен босатылған. Алайда осыдан кейін де жігіттің қудалауы тоқтамаған.

БАҚ-та келтірілген мәліметтерге сәйкес, Нұрай мен оның жақындары бұл жағдайға байланысты полицияға және прокуратураға бірнеше рет шағым түсірген. Демек, қауіп туралы сигнал мемлекеттік органдарға белгілі болған. Соған қарамастан, Нұрайға қатысты нақты қорғау шараларының қолданылғаны жөнінде ашық ақпарат жоқ. Дәл осы тұста қоғамда «полиция тарапынан әрекетсіздік болды ма?» деген заңды күдік пайда болып отыр.

Қанды оқиға күндізгі уақытта, қоғамдық орынға жақын жерде болғаны хабарланды. Нұрай дүкенге шыққан сәтінде шабуылға ұшыраған. Күдікті оқиға орнынан қашып кеткенімен, кейін қала сыртында ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалған. Қазіргі таңда тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Алайда күдіктінің ұсталғаны қоғамдағы басты сұрақты жоймайды: осы қайғылы жағдайдың алдын алуға болар ма еді?

Халықаралық тәжірибе қудалау мен аңду фактілерін ауыр қылмыстардың негізгі алдын ала белгісі ретінде қарастырады. Ал Қазақстанда мұндай әрекеттер көбіне «тұрмыстық дау» немесе «маңызды емес сигнал» ретінде қабылданып, формалды тексерумен шектеліп жатады. Нұрайдың ісі осы жүйелік олқылықтың нақты салдарын көрсетіп отыр.

Бұл трагедия – жеке бір адамның қатыгездігі ғана емес, алдын алу тетіктерінің әлсіздігін әшкерелеген оқиға. Егер полицияға түскен шағымдар дер кезінде қауіп деңгейі бойынша бағаланып, шектеу нұсқамалары, бақылау немесе қорғау шаралары қолданылғанда, жағдай басқаша өрбуі мүмкін бе еді деген сұрақ қоғамды мазалайды.

Нұрай Серікбайдың қазасы – бір отбасының ғана емес, бүкіл қоғамның трагедиясы. Жас, білім алып жүрген, шығармашылық жолын енді бастаған қыздың өмірі үзілуі – елдегі қауіпсіздік саясатына берілген ауыр баға. Бұл оқиға тағы да әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық пен қудалау мәселесін жеке жағдай емес, жүйелік проблема ретінде қарастыру қажеттігін айқын көрсетті.

Қоғам бұл істен тек қылмыскердің жазалануын ғана емес, нақты институционалдық қорытынды күтеді. Полицияға түскен шағымдар қалай қаралды? Қандай әрекеттер жасалды немесе неге жасалмады? Алдағы уақытта осындай қауіп белгілері бар жағдайлар қалай бақылауға алынады? Осы сұрақтарға ашық әрі нақты жауап берілмейінше, Нұрайдың өлімі «кезекті қайғылы жаңалық» ретінде ғана қалып, ал себептері сол күйі шешілмей қала бермек.

Бұл – қоғам үшін үнсіз қалуға болмайтын шек. Бір қыздың өмірі – статистика емес. Бұл оқиға мемлекет үшін де, құқық қорғау жүйесі үшін де сенім сынағы болып отыр.