Foto: parstoday.ir

Tayau Şığıstağı şielenis soñğı künderi jaña äri qauipti kezeñge ötti. AQŞ pen Izrail'diñ Tegeranğa jasağan äue şabuıldarı kezinde Irannıñ joğarğı köşbasşısı ayatolla Äli Hamenei ğana emes, eldiñ äskeri-sayasi elitasınıñ birqatar ökilderi de qaza tapqanı turalı aqparat taradı. Solardıñ qatarında Iran Qorğanıs keñesiniñ hatşısı admiral Ali Şamhani men Islam revolyuciyası saqşılar korpusınıñ bas qolbasşısı general Mohammad Pakpur bar. Iran mediası olardı «şeyit boldı» dep jariyalap, bwl oqiğanı elge qarsı jasalğan tikeley äskeri agressiya retinde bağaladı.

Iran äskeri qwrılımınıñ joğarğı deñgeyindegi mwnday şığındar eldiñ qauipsizdik jüyesine auır soqqı ekeni sözsiz. Ali Şamhani wzaq jıldar boyı Irannıñ qauipsizdik sayasatı men aymaqtıq strategiyasın qalıptastıruğa qatısqan täjiribeli sayasatker sanaldı. Al Mohammad Pakpur Islam revolyuciyası saqşılar korpusınıñ ıqpaldı komandirleriniñ biri retinde Tayau Şığıstağı Iran äskeri ıqpalınıñ negizgi tirekteriniñ biri bolğan. Sondıqtan olardıñ qaza tabuı tek äskeri twrğıdan ğana emes, sayasi jağınan da ülken saldarğa äkelui mümkin.

Alayda Iran biligi bwl jağdaydı älsizdik belgisi retinde emes, kerisinşe qarsılıqtı küşeytudiñ sebebi retinde körsetuge tırısıp otır. Islam revolyuciyası saqşılar korpusınıñ mälimdemesinde Iran qarulı küşteri «tarihındağı eñ joyqın şabuıl operaciyasın» bastağanı aytıldı. Mälimdemede Batıs Aziyadağı AQŞ äskeri bazaları men Izrail' baqılauındağı aumaqtar negizgi nısanağa alınatını habarlandı. Bwl mälimdeme qaqtığıstıñ tek Iran men Izrail' arasındağı teketirespen şektelmey, bükil aymaqtı qamtuı mümkin ekenin añğartadı.

Sarapşılardıñ pikirinşe, qazirgi jağday Tayau Şığıstağı küş balansınıñ özgeruine alıp kelui ıqtimal. Irannıñ äskeri elitasınıñ joyıluı qısqa merzimde eldiñ basqaru jüyesinde belgili bir twraqsızdıq tuğızuı mümkin. Biraq wzaq merzimde bwl jağday Irannıñ işki konsolidaciyasın küşeytip, qoğamdı sırtqı qauipke qarsı biriktirui de ıqtimal degen pikirler bar. Mwnday jağdayda Iran biligi «sırtqı jau» faktorın paydalanıp, işki sayasi oppoziciyanı älsiretuge tırısuı mümkin.

Sonımen birge bwl oqiğalar Irandağı bilik tranziti mäselesin de kürdelendirdi. Äli Hameneidiñ qazasınan keyin elde joğarğı köşbasşını tañdau procesi bastaldı. Beyresmi aqparattarda onıñ ornına wlı Mwjtaba Hamenei kelui mümkin degen boljamdar aytılıp jatır. Eger bwl ras bolsa, onda Irandağı teokratiyalıq jüye tübegeyli özgermey, bwrınğı sayasi qwrılım saqtaluı ıqtimal.

Aymaqtağı äskeri şielenis tek sayasi ğana emes, ekonomikalıq saldarğa da alıp kelui mümkin. Iran Parsı şığanağındağı mwnay tasımalı ötetin Ormuz bwğazına ıqpal ete alatın memleketterdiñ biri. Eger qaqtığıs küşeyip, bwl bağıttağı tasımal şektelse, älemdik mwnay narığında ülken twraqsızdıq payda boluı mümkin. Mwnday jağdayda energetikalıq bağalardıñ kürt ösui jahandıq ekonomikağa äser etedi.

Jalpı alğanda, Iran äskeri elitasınıñ joyıluı Tayau Şığıstağı geosayasi jağdaydıñ jaña kezeñge ötkenin körsetedi. Bwl oqiğa tek bir memlekettiñ işki mäselesi emes, bükil aymaqtıñ qauipsizdik arhitekturasına äser etui mümkin. Aldağı aptalar men aylarda Irannıñ äskeri jäne sayasi reakciyası, sonday-aq halıqaralıq qauımdastıqtıñ wstanımı Tayau Şığıstağı jağdaydıñ qalay örbitinin ayqındaytın negizgi faktor bolmaq.

The Qazaq Times