Oñtüstik Aziyadağı asqınğan jağday. Foto: The New York Times.

Oñtüstik Aziya öñirinde älem halqınıñ besten bir böligi ömir sürip  jatır. Alayda, jaqında AQŞ-tıñ «Ğılım progress» jurnalında jariyalanğan jaña zertteu nätijesinde körsetiluinşe, ğasırımızdıñ soñına barğanda, Oñtüstik Aziyadağı aptap ıstıq adamzat ömir süru mümkindiginiñ eñ joğarı şegine jetedi eken. Bwl turalı Qıtaydıñ «Halıq gazeti» basılımınıñ onlayn qızmeti habarlap otır.

Atalğan zertteudi Gonkong Ğılım-tehnologiya universitetiniñ docenti Lin Inşun (Lin Yinshun) men Massaçusets tehnologiyalıq institutınıñ professorı Fatih Eltahirdiñ selbese jüzege asırğan. Olardıñ aytuınşa, eger, jaraqsız gaz şığarındılardıñ tarauın azaytpasa, onda birneşe on jıldan keyin-aq, Ündistan, Päkistan jäne Bangladeş qatarlı elderdegi joğarı temperatura adamnıñ ömir süru şeginen asıp ketedi dep otır. Zertteuşiler klimattıñ jıluı jalpı temperaturağa ğana emes, ılğaldı auanıñ mölşerine de äser etip, «ılğal termometr temperaturası» qalıptasadı dep qaraydı.

Termometr temperaturası adamnıñ ağzasınıñ salqındıq saqtauına mümkindik bermeytindikten, qalıptı dene temperaturasın wstap twru qiınğa soğıp,  adam ömir süruine qauip tönedi. Qağır ıstıq 50S° köterilse de adam dene temperaturasın saqtap twruğa boladı. Al, ılğaldı ıstıq aua 35S° bolğan kezde, qorğau şaraların paydalanğan künniñ özinde, birneşe sağatta adam jan üzedi eken.

Soñğı birneşe on jıldıqtardı alıp qarağanda, Jer betindegi öte sanaulı orındarda ğana ılğaldı termometr temperaturası 31 S°-tan asqan eken. Alayda, komp'yuterlik model'deu körsetuinşe, eger parniktik gaz şığarındıların azaytu isin aytarlıqtay qolğa almasa, Oñtüstik Aziyanıñ köptegen elderinde ılğaldı temperatura 35S°-tan asıp, adam ömir süre alu mümkindiginiñ şegine jetetin boladı.

“The Qazaq Times”