Qonaev, The Qazaq Times. Agroönerkäsip keşenindegi subsidiyalau jüyesine qatıstı eñ daulı qılmıstıq isterdiñ biri sanalatın agro-sarapşı äri azamattıq belsendi Almasbek Sadırbay jäne özge de ayıptaluşılardıñ sot procesi jaña processualdıq qayşılıqtardı aşıp jatır. 2024 jılğı 5 qaraşadan beri qamauda otırğan Sadırbayğa qatıstı isti qarau barısında 10 şilde küni ötken sot otırısında Jetisu jäne Almatı oblıstarınıñ Auıl şaruaşılığı basqarmaları ökilderinen jauap alındı. Alayda olardıñ ayğaqtarı tek naqtı epizodtarğa ğana emes, subsidiyalau tärtibiniñ qwqıqtıq negizine, tergeu amaldarınıñ sapasına, memlekettik aqparattıq jüyelerdiñ jwmıs algoritmine jäne baqılau tetikteriniñ tiimdiligine qatıstı jaña swraqtardıñ tuındauına sebep boldı.

Almatı oblısı Qonaev qalalıq sot zalında kameranı öşirip, audiojazbağa tıyım salğanmen, şındıqtı jasıru mümkin emes. «The Qazaq Times» tilşisi sot zalındağı eñ mañızdı argumentter men ayıptaluşı taraptıñ uäjderine egjey-tegjeyli taldau wsınadı.

Jayılım kriteriyi jäne şiki normalar: Şeneuniktiñ şatasuı

Sot otırısı Jetisu oblıstıq Auıl şaruaşılığı basqarmasınıñ ökili Azamat Arnaydan jauap alumen jalğastı. Ayıptau tarapı milliardtağan ayıp tağıp otırğanımen, memlekettik organ ökiliniñ jauaptarı sot zalındağılardı tañğaldırdı.

Qorğauşı tarap pen Almasbek Sadırbay jäbirlenuşi ökilinen «Auıl şaruaşılığı kooperativteriniñ (AÖK/SPK) jayılımdıq jeri boluı kerek pe, joq pa?» degen qarapayım swraqqa naqtı jauap ala almadı. Bwl mäsele töñireginde mınaday mañızdı jayttar ayqındaldı:

Şağımdardıñ joqtığı: Advokat Anardıñ swrağına jauap bergen Azamat Arnay oblıstağı 14 SPK basşısınıñ eşqaysısı Almasbek Sadırbaydıñ üstinen alğan subsidiyaları boyınşa şağım tüsirmegenin resmi türde «Joq, onday jağdaylar bolğan joq» dep rastadı

Ayıptau aktisiniñ dälelsizdigi: Basqarma ökili memleket bölgen subsidiyalardıñ sottaluşı Almasbek Sadırbayğa nemese basqa twlğalarğa qolma-qol nemese basqalay zañsız berilgeni turalı faktini naqtı rastay almaytının mälimdedi.

Zañnamalıq şikilik: Ereje boyınşa, jeke qosalqı şaruaşılıqtan qwrılğan kooperativterge jayılımdıq jerdiñ boluı turalı talap jürmeydi. Advokattar bwl kriteriy tek respublikalıq mañızı bar qalalardıñ aumağındağı tauar öndiruşilerge ğana qatıstı ekenin alğa tarttı. Biraq jäbirlenuşi tarap ökili zañ normasın rastaudan bas tartıp, «Biz uäkiletti organ emespiz, tek qağidanı qoldanuşımız, bwrınğı zañdardı bilmeymiz» dep jauaptan qaştı.

3,5 ay ğana küşinde bolğan ereje: Jäbirlenuşi ökiliniñ merzimderden şatasqanı sonday, ol jer teliminiñ boluı turalı talaptıñ qaşan engizilip, qaşan joyılğanın naqtı ayta almadı. Ol bwl talaptıñ (8-forma boyınşa) 2022 jılğı 23 jeltoqsandağı jäne 2023 jılğı 18 qırküyektegi erejelerdiñ redakciyasında bolğanın ayttı. Alayda, däl osı daulı tarmaq erejeden 2024 jıldıñ 1 qañtarınan bastap müldem alıp tastalğan. YAğni, qorğauşılar bwl erejeniñ tek 3,5 ay ğana (18 qırküyekten 31 jeltoqsanğa deyin) küşinde bolğanın basa aytıp, tergeu orındarı Sadırbayğa negizgi «qılmıs kriteriyi» retinde tañıp otırğan jer mäselesi zañdıq twrğıdan öte şiki norma ekenin körsetti. Qorğaugı tarap basqarma ökiliniñ erejeler tarihın bilmeuin jäne swraqtardan qaşuın käsibilikten tıs äreket dep sınap, narazılıq bildirdi.

27-tomdağı jwmbaq: Tergeuden jasırılğan kuägerler kimder?

Syujettiñ eñ bastı intrigası qılmıstıq istiñ 27-tomı, 126-betinde jatır. Sottaluşılardıñ biri Almas Berlibatırov bwl tomda subsidiyalıq ötinimderdi tikeley maqwldap, qol qoyğan Almatı oblıstıq Auıl şaruaşılı basqarmasınıñ bwrınğı qızmetkerleriniñ jauaptarı bar ekenine nazar audarttı.

Olar mına twlğalar:

Tökenwlı Daniyar – Almatı oblısı Auıl şaruaşılığı basqarmasınıñ bwrınğı basşısı.

Sıdıqov Dimaş – Mal şaruaşılığı böliminiñ bwrınğı bastığı.

Qaldıbaev Damir – Veterinariya böliminiñ bwrınğı mamanı (ötinimderdi qabıldauğa qatısqan).

İs materialdarınan aqparat: Tökenwlınıñ tergeudegi sözine qarağanda, ötinimdi qabıldağan jauaptı mamandar qwjattardıñ tolıqtığın da, mälimetterdiñ şınayılığın da tekseruge mindetti bolğan. 2021-2022 jıldarı «Subsidiya PLEM» (Subsidiyaplem.kz) aqparattıq jüyesi arqılı Almatı oblısınıñ SPK-lardan barlığı 169 ötinim tüsip, onıñ 140-ı qabıldanıp orındalğan, 24-i qabıldanbay, 5-eui keri qaytarılğan.

MSOG tergeuşisi osı orındalğan 140 ötinimdegi jer telimderiniñ aktileri men merzimderin «jalğan/fiktivti» dep bekitken. Alayda şeneunikter tergeude uaqıttıñ tığızdığınan jäne ötinimderdiñ tım köptiginen fizikalıq twrğıdan bärin egjey-tegjeyli tekseruge ülgermegenderin, ötinimderdi tez-tez ötkizgenderin moyındağan. Qorğau tarabı tergeuşi bwl kuägerlerdi adastıru nemese qısım jasau arqılı jauap alğanın, al is materialdarında naqtı tekseru mehanizmi körsetilmegenin ayttı.

Qorğau tarapınıñ mälimdegen mañızdı ötinişhattarı:

Advokat Anar bwl qızmetkerlerdiñ ayğaqtarı ayıptau tarapına «öte ıñğaysız» bolğandıqtan, prokuratura olardı sotqa şaqırılatın kuägerler tizimine qospay, ädeyi jasırıp qalğanın mälimdedi. Osığan baylanıstı qorğauşılar QR Qılmıstıq-procestik kodeksiniñ 372-babına süyenip, mınaday resmi ötinişter tüsirdi:

Basqarma qızmetkerlerin sotqa mäjbürli türde aldıru: Tökenwlı, Sıdıqov jäne Qaldıbaevtı sot zalına şaqırıp, tikeley jauap alu.

IT-äzirleuşini şaqırtu: «Subsidiya PLEM» saytınıñ bağdarlamalıq äzirleuşisin sotqa tartu. Bwl jüyeniñ işki algoritmin, mamandardıñ ötinimderdi tekserudegi tehnikalıq mümkindikteri men jauapkerşilik şegin naqtı ajıratıp alu üşin qajet.

Prokuror bwl ötinişterge qarsı şıqtı. Sud'ya bwl ötinişhattardıñ basın äzirge aşıq qaldırıp ayıptau tarapınıñ negizgi kuägerlerinen jauap alıp bolğannan keyin ğana bwl mäselege qayta oralatının şeşti.

Köliktegi onlayn jauap, 967 million teñge şığın jäne sottağı tötenşe jağday

Tüsten keyingi sot otırısında Almatı oblıstıq Auıl şaruaşılığı basqarmasınıñ ökili Ämirğazı Ämirsaninnen jauap alu bastı processualdıq dauğa wlastı. Ayta ketu kerek, bwl qızmetker osığan deyingi eñ alğaşqı otırıstarda da jauap beruge müldem dayın bolmağandıqtan, sot odan jauap aludı eñ soñına qaldıruğa mäjbür bolğan edi.

Sodan beri Ämirğazı Ämirsanin sotqa onlayn rejimde qatısqan kele jatqan. Bügingi sot otırısına da öziniñ jeke avtoköliginiñ işinde otırıp qatısıp, beybereket jauap bergeni qorğauşı taraptıñ ülken narazılığın tudırdı. Advokat Anar Qwsayınova jäbirlenuşi tarap ökiliniñ sottı sıylamauşılıq tanıtqan bwl äreketine qarsılıq bildirip, sud'yadan şeneunikke resmi eskertu jasaudı talap etti.

Qorğauşı taraptıñ bwl narazılığı zañdı äri negizdi. Sebebi bwl qılmıstıq is boyınşa ayıptalıp otırğan kooperativterge qatıstı memleketke 967 million teñge köleminde orasan zor materialdıq şığın keltirildi dep bekitilgen. Advokattardıñ uäjinşe, mwnday iri kölemdegi qarjılıq şığın men iske qatısı bar barlıq kooperativterdiñ tağdırı kölik işinde otırıp emes, resmi qwjattıq negizde, mwqiyat qaraluı tiis edi. Qorğauşılar kelesi otırısta basqarma ökiliniñ kölikte emes, kabinetinde, barlıq qajetti resmi qwjattardı aldına qoyıp, tolıq dayındalıp otıruın talap etti.

Däl osı materialdıq detal'dar men qarjılıq şığındar turalı, qorğauşı tarap pen basqarma ökili arasındağı swraq-jauap eñ joğarğı şielenis şegine jetken sätte, sot zalında tötenşe jağday orın aldı. Ayıptaluşı Almasbek Sadırbaydıñ densaulığı kürt naşarlauına baylanıstı sud'ya sot otırısın şwğıl toqtatıp, üzilis jariyalauğa jäne procesti keyinge şegeruge mäjbür boldı.

Öz qoldarımen şeşim qabıldap, subsidiya bölgen auıl şaruaşılığı basqarmasınıñ qızmetkerleri sotqa kelip, öz äreketterine aşıq tüsinikteme bere me? Älde ayıptau tarapı bwl isti barınşa jariyalılıqtan tıs ötkizip, qoğam nazarınan tıs ayaqtauğa müddeli me?

Biz qoğamda ülken rezonans tudırğan bwl istiñ şınayı män-jayı men onıñ astarında ne twrğanı aldağı sot otırıstarında twraqtı baqılap, oqırmanğa ob'ektivti aqparat taratudı jalğastıramız.

The Qazaq Times