Foto: eco-iest.org

AQŞ ğalımdarınıñ sözinşe, 1996-2015 jıldar aralığında Kaspiy teñiziniñ deñgeyi bir jarım metrge tömendep ketken. Zertteuşiler bwl qwbılıstı jahandıq jılınu procesimen tüsindirip otır. Mwnday mälimetter Geophysical Research Letters saytında jariyalanğan maqalada keltirilgen.

Ğalımdar jerdi baqılau derekteri  GRACE sputnikteri arqılı anıqtalğan mälimetter boyınşa 1979-2015 jıldarı Kaspiy teñiziniñ deñgeyiniñ qalay özgergenin taldağan. 1979-1995 jıldar aralığında teñiz deñgeyi jıl sayın 12,74 santimetrge köterilgen. Alayda 1996-2015 jıldar aralığında teñiz deñgeyi qaytadan jılda şamamen 6,7 santimetrge tömendep otırğan. Jalpı alğanda 19 jıl işinde teñiz deñgeyi 1,3 metrden de tömendep ketken. Aua temperaturası bolsa 1979-1995 jıldarğa qarağanda 1996-2015 jıldar aralığında 1 °C-ğa joğarılağan.

Zertteuşilerdiñ sözinşe, jahandıq jılınu procesi jalğasa beretindikten Kaspiy teñiziniñ tartıluı da qalıptı qwbılısqa aynaladı. Qazirgi kezde teñizdiñ tereñdigi ortaşa eseppen 208 metrdi qwraydı. Al bwdan Kaspiy teñizi äli mıñ jıl älemdegi eñ ülken teñiz bolıp qalatının bayqauğa boladı.

Bwdan bölek, avtorlardıñ boljamında Kaspiy suı deñgeyiniñ ösui men qwldırau kezeñderine qatıstı zañdı qwbılıstar eskerilmegen.

Tağı bir eskeretin jayt, soñğı jıldarı Europada jauın-şaşınnıñ köbeygeni bayqaldı. Al boljam boyınşa ğalamdıq jılınu sudıñ bulanuına äser etip, odan planetada jauın-şaşın mölşeri wlğayadı. Tiisinşe, bwdan Kaspiy teñizine keletin özen ağını aytarlıqtay ösip, teñiz qaytadan toladı.

“The Qazaq Times”