الەمدىك ساياساتتا كەيدە ءبىر وقيعا ءبارىن ءوز اتىمەن اتاۋعا ماجبۇرلەيدى. ۆەنەسۋەلانى 2013 جىلدان بەرى باسقارىپ كەلگەن نيكولاس مادۋرونىڭ اقش اسكەري وپەراتسياسى ناتيجەسىندە ۇستالىپ، نيۋ-يورككە جەتكىزىلۋى – ءدال سونداي ءسات. بۇل وقيعانى بىرەۋلەر حالىقارالىق قۇقىققا سوققى دەپ باعالاسا، مەنىڭشە، بۇل – ديكتاتۋرامەن كۇرەستەگى جاڭا، الدەقايدا نىسانالى ءتاسىلدىڭ كورىنىسى. اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ وپەراتسيانى «ءساتتى ءارى مۇقيات جوسپارلانعان» دەپ سيپاتتاپ، ۆەنەسۋەلادا بيلىك قاۋىپسىز ءارى اقىلعا قونىمدى تۇردە اۋىسپايىنشا، ۆاشينگتون ەلدەگى جاعدايعا ۋاقىتشا جاۋاپتى بولاتىنىن ايتتى. وسى مالىمدەمە كوپشىلىكتى الاڭداتتى. بىراق باستى ماسەلە – سوزدە ەمەس، ارەكەتتىڭ مازمۇنىندا.

رەسەي ۋكرايناعا باسىپ كىرگەندە كرەمل دە بۇل سوعىستى «ارنايى اسكەري وپەراتسيا» دەپ اتادى. سول كەزدە قاۋىپسىزدىك، زاڭسىز بيلىك، سىرتقى قاتەر دەگەن ۋاجدەر العا تارتىلدى. بىراق ونىڭ سالدارى بۇكىل الەمنىڭ كوز الدىندا: قيراعان قالالار، مىڭداعان بەيبىت تۇرعىننىڭ ءولىمى، ميلليونداعان بوسقىن. بۇل – بيلىكتى ەمەس، تۇتاس حالىقتى جازالاۋ. ال ۆەنەسۋەلاداعى اقش وپەراتسياسىنىڭ تابيعاتى مۇلدە باسقا. مۇندا قالالار بومبالانعان جوق، ينفراقۇرىلىم جويىلعان جوق، حالىق جاپپاي قىرعىنعا ۇشىراعان جوق. اسكەري كۇش ناقتى ءبىر نىساناعا – بيلىك باسىنداعى تۇلعالارعا باعىتتالدى. بۇل ايىرماشىلىقتى كورمەۋ – ادەيى سوقىر بولۋ.

ءيا، اقش تا كۇش قولداندى. بىراق ماسەلە كۇش قولدانۋدىڭ وزىندە ەمەس، ونىڭ اۋقىمى مەن ماقساتىنادا. اقش ۆەنەسۋەلادا ماريۋپول نەمەسە حاركوۆ ستسەناريىن قايتالاعان جوق. كەرىسىنشە، «ەلدى ەمەس، رەجيمدى جازالاۋ» ءپرينتسيپىن تاڭدادى. بۇل – ديكتاتۋرامەن كۇرەستە الدەقايدا ادام شىعىنىن ازايتاتىن، الدەقايدا ءدال ءتاسىل. ەگەر الەم راسىمەن ديكتاتورلاردان قۇتىلعىسى كەلسە، وندا حالىقتى قۇربان ەتپەيتىن وسىنداي جولداردى تالقىلاۋى كەرەك.

ارينە، حالىقارالىق قۇقىق تۇرعىسىنان سۇراقتار بار. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حاتشىسى انتونيو گۋتەررەش بۇل ارەكەتتى «قاۋىپتى پرەتسەدەنت» دەپ اتادى. بىراق ءبىز ءبىر شىندىقتى مويىنداۋىمىز كەرەك: قازىرگى حالىقارالىق قۇقىق ديكتاتورلاردى توقتاتۋدا كوبىنە دارمەنسىز. ونداعان جىل بويى ءوز حالقىن اشتىققا، قۋعىن-سۇرگىنگە، زورلىققا ۇشىراتقان رەجيمدەر بۇۇ مىنبەرىندە «ەگەمەندىك» دەگەن قالقانمەن قورعانا بەرەدى. ال الەم تەك «الاڭداۋشىلىق بىلدىرۋمەن» شەكتەلەدى. ۆەنەسۋەلا جاعدايىندا اقش وسى تۇيىق شەڭبەردى بۇزدى.

بۇل جەردە رەسەي مەن اقش-تى ءبىر دەڭگەيدە قويۋ – ادىلەتسىز سالىستىرۋ. رەسەي ۋكراينادا حالىقارالىق قۇقىقتى بۇزا وتىرىپ، سوعىستى حالىققا قارسى جۇرگىزدى. اقش ۆەنەسۋەلادا ءدال سونداي قۇقىقتىق داۋدى تۋدىرسا دا، سوعىستى حالىققا قارسى ەمەس، بيلىككە قارسى باعىتتادى. ايىرماشىلىق – ءپرينتسيپتى. ءبىرى – جاپپاي قىرىپ-جويۋ لوگيكاسى، ەكىنشىسى – جەكە جاۋاپكەرشىلىككە نەگىزدەلگەن جازالاۋ. ەگەر تاڭداۋ وسى ەكەۋىنىڭ اراسىندا بولسا، مەن ەكىنشىسىن الدەقايدا دۇرىس دەپ سانايمىن.

الەمدەگى قوس ستاندارت تۋرالى كوپ ايتىلادى. ءيا، ول بار. بىراق ءبارىن «قوس ستاندارت» دەپ ءبىر قاپقا سالۋ دا قاۋىپتى. ۋكراينادا تۇتاس ءبىر حالىق سوعىستىڭ قۇربانىنا اينالدى. ۆەنەسۋەلادا ونداي جاعداي بولعان جوق. بۇل – ەموتسيا ەمەس، فاكت. سوندىقتان اقش-تىڭ بۇل وپەراتسياسىن رەسەيدىڭ «ارنايى وپەراتسياسىمەن» تەڭەستىرۋ شىندىقتى بۇرمالاۋ عانا ەمەس، حالىققا قارسى سوعىستىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كومەسكىلەۋ.

قورىتىندىسىندا ايتارىم: ماسەلە كۇش قولدانۋدا ەمەس، كۇشتىڭ كىمگە جانە قالاي باعىتتالعانىندا. ەگەر ديكتاتۋرانى توقتاتۋدىڭ جالعىز جولى كۇش بولسا، وندا ول كۇش حالىقتى ەمەس، بيلىكتى نىساناعا الۋى ءتيىس. اقش-تىڭ ۆەنەسۋەلاداعى وپەراتسياسى وسى تۇرعىدان العاندا داۋلى، بىراق الدەقايدا ادامگەرشىلىككە جاقىن مودەل ۇسىندى. ال رەسەيدىڭ ۋكرايناداعى «ارنايى وپەراتسياسى» كۇشكە سۇيەنگەن ەسكى، قاتىگەز ءتاسىلدىڭ سيمۆولىنا اينالدى. الەم وسى ايىرماشىلىقتى كورە الماسا، بولاشاقتا ادىلەت تۋرالى ايتۋ ءتىپتى قيىن بولماق.