يراندا كۇشەيگەن جاپپاي تولقۋ تاياۋ شىعىستاعى ىشكى ساياسي داعدارىس شەڭبەرىنەن شىعىپ، كەڭ گەوساياسي كونتەكستە قاراستىرىلاتىن قۇبىلىسقا اينالدى. بۇل ۇدەرىس ورتا ازيا ەلدەرى ءۇشىن دە سىرتتاي باقىلاپ وتىراتىن جاي وقيعا ەمەس. ايماق بيلىگى دە، قوعامى دا يرانداعى جاعدايدى ۇلكەن ساقتىقپەن قابىلداپ وتىر، سەبەبى بۇل تولقۋ رەسەي–باتىس تەكەتىرەسىمەن، اقش-تىڭ جاڭا ستراتەگيالىق ەسەپتەرىمەن جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىمەن تىكەلەي بايلانىستى.

اقش-تا وتكەن ساياسي تالقىلاردا امەريكالىق، ەۋروپالىق جانە اراب جوعارى لاۋازىمدى ساياساتكەرلەردىڭ «دونالد ترامپ رەسەي مەن يران اراسىنداعى ديپلوماتيالىق ءارى اسكەري وداقتاستىقتى بۇزۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ وتىر» دەگەن بولجامى ورتا ازيا استانالارىندا ەرەكشە نازار اۋدارتتى. بۇل پىكىرگە سايكەس، ترامپ ءبىر جاعىنان رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن قارىم-قاتىناستى جۇمسارتۋعا تىرىسا وتىرىپ، ەكىنشى جاعىنان يراننىڭ تاياۋ شىعىستاعى اسكەري-ساياسي ىقپالىن تەجەۋدى كوزدەيدى. سەبەبى يران سوڭعى جىلدارى رەسەيدىڭ سيرياداعى جانە جالپى ورتا شىعىستاعى باستى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ كەلدى. اقش ءۇشىن بۇل وداقتىڭ السىرەۋى سيريا جانجالىن باسقارۋعا، سونداي-اق يسلامشىل قارۋلى توپتارعا قارسى كۇرەستى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ەسەپتەلەدى.

ورتا ازيا بيلىگى ءدال وسى تۇستا بارىنشا ءۇنسىز، بىراق مۇقيات پوزيتسيا ۇستانىپ وتىر. ايماق ەلدەرى يرانداعى تولقۋدى رەسمي تۇردە «ىشكى ماسەلە» دەپ باعالاۋدان ءارى اسپايدى. مۇنىڭ سەبەبى بىرەۋ عانا ەمەس. بىرىنشىدەن، ورتا ازيا مەملەكەتتەرى ءوز ىشىندەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قيىندىقتاردى ەسكەرىپ، كەز كەلگەن حالىقتىق تولقۋدى اشىق قولداۋدان قاشادى. ەكىنشىدەن، رەسەي فاكتورى شەشۋشى ءرول اتقارادى: ايماق ەلدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىك جۇيەسى، اسكەري ارىپتەستىگى مەن ەڭبەك ميگراتسياسى ماسكەۋمەن تىعىز بايلانىستى. سوندىقتان رەسەي مەن يران اراسىنداعى ىقتيمال ارازدىق ورتا ازيا ءۇشىن گەوساياسي تۇراقسىزدىق تاۋەكەلىن ارتتىرادى. ۇشىنشىدەن، يرانمەن اراداعى ترانزيتتىك، ەنەرگەتيكالىق جانە لوگيستيكالىق بايلانىستار دا ماڭىزدى.

سونىمەن بىرگە ورتا ازيا قوعامىنىڭ كوزقاراسى بيلىكتىڭ رەسمي ريتوريكاسىنان وزگەشەلەۋ. الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن قوعامدىق پىكىردە يراندىقتاردىڭ ەكونوميكالىق قىسىمعا، الەۋمەتتىك ادىلەتسىزدىككە قارسى شىعۋىنا تۇسىنىستىكپەن قارايتىندار از ەمەس. دەگەنمەن بۇل قولداۋ ساياسي سيپاتتان گورى گۋمانيتارلىق دەڭگەيدە قالىپ وتىر. حالىقتىڭ باسىم بولىگى يرانداعى جاعدايدىڭ ۋشىعۋىن ەمەس، ونىڭ سالدارى ورتا ازياعا جەتىپ، جاڭا داعدارىستار تۋعىزۋىنان قاۋىپتەنەدى. ياعني قوعام ەموتسيالىق تۇرعىدا نارازىلارعا جاناشىرلىق تانىتسا دا، تۇراقسىزدىقتان قورقۋ سەزىمى باسىم.

اقش-تىڭ رەسەي–يران وداعىن السىرەتۋگە باعىتتالعان ىقتيمال ستراتەگياسى ورتا ازيا ءۇشىن ەكىۇداي اسەر قالدىرادى. ءبىر جاعىنان، ەگەر يران رەسەيدەن الىستاسا، ماسكەۋدىڭ ايماقتىق ىقپالى السىرەۋى مۇمكىن. بىراق ەكىنشى جاعىنان، بۇل ۆاكۋمدى اقش نەمەسە باسقا سىرتقى ويىنشىلار تولتىرۋى ىقتيمال، ال مۇنداي گەوساياسي قايتا ءبولىنىس ورتا ازيانى تاعى دا «ۇلكەن ويىننىڭ» وبەكتىسىنە اينالدىرۋ قاۋپىن كۇشەيتەدى. سوندىقتان ايماق ەلدەرى ءۇشىن ەڭ قولايلى ستسەناري – يرانداعى تولقۋدىڭ ىشكى شەڭبەردە قالىپ، رەسەي–باتىس قاقتىعىسىنىڭ جاڭا مايدانىنا اينالماۋى.

قورىتا ايتقاندا، يرانداعى تولقۋ ورتا ازيا ءۇشىن دەموكراتيالىق وزگەرىستەردىڭ ۇمىتىنەن گورى گەوساياسي بەلگىسىزدىك فاكتورى رەتىندە قابىلدانۋدا. ايماق بيلىگى دە، حالقى دا بۇل ۇدەرىستى قول سوعىپ ەمەس، قاباعىن ءتۇيىپ باقىلاپ وتىر. سەبەبى يرانداعى ءاربىر ساياسي سىلكىنىس ماسكەۋ مەن ۆاشينگتون اراسىنداعى ەسەپتەرگە عانا ەمەس، ورتا ازياداعى تىنىشتىق پەن تەپە-تەڭدىككە دە تىكەلەي اسەر ەتەدى.