3 şilde küni Qonaev qalalıq sotında agrosarapşı, azamattıq belsendi Almasbek Sadırbay men onıñ jaqtası dep tanılğan tağı altı adamğa qatıstı kezekti sot otırısı ötti. Jetisu oblısınıñ auıl şaruaşılığı salasına bölingen memlekettik subsidiyalar töñiregindegi bwl jolğı process jäbirlenuşi dep tanılğan tört taraptıñ birine qatıstı örbip, sot zalında ülken dau tudırdı. Ayta keterligi, mwnday zañdıq teketires bwğan deyin Pavlodar jäne Atırau oblıstarınıñ auıl şaruaşılığı basqarmalarında da orın alğan bolatın.

Bügingi process barısında tergeu amaldarı dayındağan resmi ayıptau aktisiniñ tım şiki twstarı, zañdıq säykessizdikter men qarjılıq esepterdegi tehnikalıq qatelikter tağı da ortağa şıqtı. Saldarınan milliondağan qarjınıñ esebindegi «joğalular» isti odan sayın şielenistirip jiberdi.

Törağalıq etuşi sud'ya Nwrswltan Qoyşıbaev pen memlekettik ayıptauşı, prokuror Älimjan Sanabaevtıñ jürgizuinde ötken bwl otırısta Äleumettik-käsipkerlik korporaciyalardıñ (ÄKK/SPK) ötinimderin zertteu barısı qaraldı. Alayda, ayıptau tarapı wsınğan negizgi qwjattardıñ sapasızdığı sottıñ ädil ötuine kedergi keltirip qana qoymay, tağılğan ayıptardıñ naqtılığına ülken kümän wyalatıp otır.

14 SPK ma, älde 10 ba?

Bügingi sot otırısındağı bastı teketires ayıptau aktisindegi SPK sanına qatıstı bastaldı. Prokuratura dayındağan resmi qwjatta Jetisu oblısı boyınşa 14 SPK körsetilgenimen, qorğauşı tarap bwğan deyin tek 10 korporaciyanıñ atı atalğanın alğa tarttı.

Onıñ üstine, tergeu materialdarında Almatı oblısı men Jetisu oblısınıñ Auıl şaruaşılığı basqarmalarınıñ şekaraları men qwzıretteri aralasıp ketkeni belgili boldı. Bwl fakt is boyınşa ayıptalıp otırğan twlğalarğa tağılğan şığın köleminiñ naqtılığına ülken kümän tudıradı. Aldıñğı otırısta 300 mln teñgeniñ Jetisu oblısına qatısı joq ekeni däleldense, bügingi otırısta ayıptau tarapı tağı da soğan şamalas somadan «ayırılıp» qaldı.

«Alatau Agro» jäne prokuraturanıñ «eki eselengen» cifrları

Sot otırısı barısında «Alatau Agro» SPK-na qatıstı ötinimderdi taldau kezinde öreskel qatelik anıqtaldı. Qorğauşı tarap ayıptau aktisinde bir ğana ötinim nömirimen eki bölek somanıñ (7 mln 777 mıñ jäne 12 mln 792 mıñ 500 teñge) qatar jürgenin däleldep berdi.

Jetisu oblısı Auıl şaruaşılığı basqarmasınıñ ökili Arnay Azamat bwl säykessizdikti prokuraturanıñ qateligi emes, jalpı soması 20,5 million teñgeden asatın bir ğana ötinimniñ eki tranşpen tölenui dep tüsindiruge tırıstı. Degenmen, resmi ayıptau qwjatındağı mwnday qwqıqtıq sauatsızdıq sot procesiniñ ädil ötuine kedergi keltiretini anıq.

Ayıptau aktisinde joq 21 million teñge

Bügingi procestegi eñ ülken sensaciya «Alatau Agro» SPK tarapınan erkin şağılıstıru bağıtına bölindi delingen 21 million 152 mıñ 500 teñgelik ötinimge qatıstı boldı. Jäbirlenuşi tarap bwl somanı öz şığındarına qosqanımen, memlekettik ayıptauşı, prokuror Älimjan Sanabaev bwl somanıñ ayıptau aktisinde jalpı atımen joq ekenin jäne sottaluşığa mwnday ayıp tağılmağanın resmi türde mälimdedi. Almasbek Sadırbaydıñ advokatı Anar Qwsayınova bwl derekti ayğaqtar qatarınan müldem alıp tastaudı talap etti.

Subsidiyalar zañdı türde berilgen be?

Process soñında mal basınıñ saqtaluı men memleket qarjısınıñ qaytarıluı söz boldı. Anıqtalğanday, tek «Jarkent Bereke» SPK-sı boyınşa 14,9 million teñgelik ötinimniñ işinen mal basınıñ kemip ketuine baylanıstı tek 257 mıñ teñgesi memleketke qaytarılğan.

Advokat Anar Qwsayınova bwdan mañızdı logikalıq swraq tuındatıp otır:

«Eger qalğan SPK-larğa eşqanday qaytaru habarlaması jiberilmese jäne memleketke şığın kelmese, onda qalğan milliondağan subsidiyalardıñ barlığı zañdı negizde berilgen bolıp şıqpay ma?»

Almasbek Sadırbay: «Tergeudiñ şalalığı sonşa — qoşqar men siırdı şağılıstırıp qoyğan»

Sot procesinen keyin ayıptaluşı Almasbek Sadırbaymen tildesuge mümkindik alğan edik. Biz oğan:

«Almasbek mırza, siz osınıñ aldında „300 million teñge auağa wşıp ketti“ degen ediñiz. Qazir de naqtı kölemin atamasañız da, tağı birneşe jüz million teñge turalı aytıp qaldıñız. Osı mäseleniñ män-jayın tüsindirip berseñiz?» – dep swradıq.

Almasbek Sadırbay:

«Tağı da, jañağı tergeudiñ jibergen qatesi — tağı da 200–300 million teñgeniñ kölemindegi qarjı. Jetisu oblısı ol qarajattarğa eşqanday qatısı joq ekenin jäbirlenuşiniñ özi tayğa tañba basqanday aytıp berdi. Bwl, qaytalap aytam, bwl tergeudiñ şala jürgizilgendiginiñ däleli.

Sol şala jürgizilgeniniñ däleli — mine, siz senesizder me, senbeysizder me, ötken jolı Pavlodar oblısınıñ, älgi... qoşqarmen siırdı wrıqtandırğan isine äli nükte qoyılğan joq. 21 ay boyı biz däleldep älekpiz: qoşqar siırmen şağılıspaydı!

Endi osı orayda men Pavlodar oblısınıñ äkimi Asayın mırzağa aytqım keledi: Sizdiñ auıl şaruaşılığı basqarmalarıñız bügingi künde prokuraturadan, tergeuden qorqıp, „qoşqarmen siırdı şağılıstırdı“ degen qwjattardı mında sotqa alıp kelip jatır. Onıñ eşqanday qatınası joq.

Men qaytadan aytamın, mına memlekettik qızmetker, äkimşilik qızmetkerleri tergeu men prokuraturadan qorqadı. Swrasañ: „Joq, eşqanday jäbir körgen joqpız, eşqanday onday qwjat bolğan joq“ deydi. Sondıqtan, Asayın mırza, bilmeymin, mümkin men bilmeytin şığarmın mınau eki jıl boyı qamauda jatıp, iä? Sizderde siır men qoydı şağılıstırsañızdar, onda solay bolğan şığar. Biraq siz ana öz basqarmañızdı şaqırıñızşı, razberites', mına jerdegi istiñ män-jayın qarañız. Barlıq qwjat — ol qoydıñ äñgimesi. Sizderdiñ jäbir körgen jañağı auıl şaruaşılıq basqarmalarıñız bwqanı alıp kelip, qıstırıp qoya almaydı. Ana ötiniş, talap-arızdarıñızdı qaytarıp alıñızdar! Sizder jaqtan ülken qate ketken. Sondıqtan auıl şaruaşılıq basqarması qorqıp, moyındamay jatır.

Sondıqtan Pavlodar oblısına, Pavlodar oblısınıñ äkimine Almasbekten ülken sälem!» – dedi.

Bügingi sot otırısı elimizdegi auıl şaruaşılığın subsidiyalau jüyesiniñ şalağaylığın ğana emes, qwqıq qorğau organdarınıñ ayıptau aktilerin dayındaudağı sapasızdığın da paş etti. Eger ayıptau tarapınıñ bastı qwjatında milliondağan qarjı men zañdıq faktiler «eki eselenip» nemese müldem joq bolıp şıqsa, istiñ ädildigine qalay senuge boladı?

«The Qazaq Times» redakciyası sottıñ kelesi kezeñderin jiti baqılap otıradı.

The Qazaq Times