Qonaev qalalıq sotında agrosarapşı jäne azamattıq belsendi Almasbek Sadırbay men onıñ jaqtastarına qatıstı ötip jatqan sot procesi otandıq tergeu jüyesi men prokuraturanıñ käsibi deñgeyin ayqın körsetetin ülken dauğa wlastı.

Memlekettik subsidiyalardı jımqırdı degen ayıppen 21 aydan beri qamauda otırğan belsendiniñ isi boyınşa bastı qwjat jaña ayıptau aktisi men sottağı taraptardıñ jauaptarı arasında müldem qisınsız säykessizdikter anıqtaldı. Törağalıq etuşi sud'ya Nwrswltan Qoyşıbaev pen prokuror Älimjan Sanabaevtıñ qatısuımen ötken otırısta Jetisu oblıstıq Auıl şaruaşılığı basqarmasınıñ (AŞB) ökili Arnay Azamat pen ayıptaluşı Almasbek Sadırbaydıñ körsetpeleri ayıptau tarapınıñ negizgi uäjderin tas-talqan etti.

İstegi geografiyalıq dau jäne «byudjettik elester»: Jetisu oblısı tölemegen milliondar

Sottağı eñ ülken teketires tergeu organdarınıñ eki oblıstıñ (Almatı jäne Jetisu) şekarası men qwzıretin ajırata almauınan bastaldı. Jaña ayıptau aktisinde Jetisu oblısı boyınşa 14 Sel'skohozyaystvennıy proizvodstvennıy kooperativ (SPK) körsetilgenimen, qorğauşı tarap pen resmi qwjattar tek 10 kooperativtiñ atın ataydı.

Eñ soraqısı, prokuratura «Jetisu oblısınıñ byudjetine zalal keltirdi» dep ayıptağan jüzdegen million teñgeni is jüzinde bwl oblıs müldem qarjılandırmağan. Prokurordıñ özi bwl esep ayırısulardıñ eki aymaq bölingenge deyin Almatı oblısı arqılı jürgenin moyındauğa mejbür boldı. AŞB ökili Azamat pen Almasbek Sadırbaydıñ körsetpelerine süyensek, tömendegi kooperativter boyınşa Jetisu byudjetinen «birde-bir tiın» tölenbegen:

«Agro-Zharkent» (Agro Jarkent): Jetisu oblısı ayıptauda körsetilgen 36 million teñgeni AŞB esepşottarınan müldem şığarmağanın eki tarap ta rastadı. Ötinimder boyınşa eşqanday tölem jürgizilmegen.

«Alatay-agro» (Alatau Agro): A. Sadırbay bwl kooperativ boyınşa «bir tiın da tölengen joq» dep mälimdedi. Mwndağı ayıp soması şamamen 37 million teñgeni qwraydı.

«Beskol-agro» (Beskol' Agro): Tergeu aktisinde selekciya jwmıstarına qatıstı iri qarajat körsetilgenimen, Jetisu byudjetinen bwl maqsatqa 32 123 164 teñge müldem tölenbegenin qorğauşı tarap tolıq däleldedi.

«ESKELDI AGRO» (Eskeldi Agro): Jetisu oblısınıñ bwl maqsattağı jem-şöp (korma) boyınşa ayıptalğan 14 998 396 teñgege eşqanday qatısı joq ekeni naqtılandı.

«KO’KSY’-QAZYNA» (Koksu Kazına): Ayıptau aktisinde jalpı soması 72 738 815 teñge bolatın 5 ötinim söz bolğan. Alayda AŞB ökili Azamat bwl qarajattı Jetisu oblısı müldem qaramağanın jäne tölemegenin resmi türde mälimdedi.

«Qyzylqaiyn-Qazyna» (Kızılkayın Kazına): Tergeude eki ötinim boyınşa 20 542 537 teñge zalal keldi dep körsetilgen. Jäbirlenuşi taraptıñ sottağı resmi jauabı qısqa qayırıldı: «Joq» (tölem bolmağan).

Prokuraturanıñ tehnikalıq «fokustarı» jäne ayıptau aktisinen joğalğan milliondar

Sot procesi barısında prokuraturanıñ esep-qisapqa qanşalıqtı atüsti qarağanı «Alatau Agro» jäne «Agro Budır» SPK-ları boyınşa anıq körindi:

«Eki eselengen» cifrlar jwmbağı: Advokattar «Alatau Agro» kooperativine qatıstı bir ğana ötinim boyınşa eki bölek somanıñ (7 770 000 teñge jäne 12 792 500 teñge) qatar jazılıp ketkenin äşkereledi. AŞB ökili mwnı «bir ötinimniñ eki tranşpen tölenui» dep aqtağısı kelgenimen, zañ twrğısınan bwl ayıptau aktisiniñ sauatsız toltırılğanınıñ ayğağı.

Ayıptau aktisinde joq 21 million: Eñ ülken sensaciya «Alatau Agro» tarapınan erkin şağılıstıru bağıtına bölindi delingen 21 152 500 teñgelik ötinim boldı. Jäbirlenuşi tarap bwl somanı öz şığınına qosqanımen, memlekettik ayıptauşı, prokuror Ä. Sanabaev bwl somanıñ jaña ayıptau aktisinde müldem joq ekenin jäne sottaluşığa mwnday ayıp tağılmağanın resmi türde mälimdedi. Bwl tergeudiñ öz esepterinen özi şatasqanın körsetedi.

Wrıqtandıru bağıtındağı erekşelikter: «Agro-Budur» (Agro Budır) kooperativi boyınşa üş birdey ötinim tirkelgen. Qwjat boyınşa alğaşqı eki ötinim jasandı jolmen wrıqtandıru jasauğa, al üşinşisi erkin şağılıstıruğa (vol'naya sluçka) bağıttalğan bolıp şıqtı.

Zañdı tölemder men jalğız qaytarım: Qorğauşı taraptıñ bastı argumenti

Sot otırısında qorğauşı taraptıñ paydasına şeşilgen eñ mañızdı qwqıqtıq fakt tirkeldi. Jauap alu barısında jäbirlenuşi taraptıñ ökili barlıq qarastırılğan 26 ötinimniñ zañdı türde berilgenin («zañdı berilgen») moyındadı. Sonımen qatar, osı uaqıtqa deyin prokuratura tarapınan bwl 10 kooperativ boyınşa Jetisu oblıstıq AŞB-ne eşqanday zañ bwzuşılıqtı joyu turalı habarlama nemese wsınıs tüspegen.

Osı tizimdegi jalğız işinara daulı jağday tek «JARKENT-BEREKE» (Jarkent Bereke) kooperativi boyınşa tirkelgen:

Bwl kooperativke bastapqıda 14 mln teñge maqwldanğan. Alayda, monitoring erejeleriniñ 25-punktına säykes, mal basınıñ kemuine baylanıstı 257 500 teñgeni memleketke qaytaru mindettelgen.

AŞB ökili bwl somanıñ byudjetke tolıqtay jäne öz erkimen qaytarılğanın rastadı. Al osı kooperativtiñ qalğan 16 115 901 teñgelik tölemderin Jetisu oblısı öñdemegen.

Al Jetisu boyınşa tolıq tölengen jalğız kooperativ  «Sarkan-agro» (Sarkan Agro). Azamat bwl boyınşa altı birdey ötinimdi meñzep: «Tölem jürgizdi» dep naqtı jauap berdi.

Qorğauşı taraptıñ logikalıq tüyini: Eger barlıq subsidiyalar zañdı berilse, memleketke eşqanday şığın kelmese jäne jalğız 257 mıñ teñge byudjetke qaytarılıp qoyılsa, onda bwl iste qılmıs qwramı qayda? Advokat Anar Qwsayınova osı negizde Jetisu oblısı AŞB-in jäbirlenuşiler qatarınan müldem alıp tastau turalı ötiniş bildirdi.

«Qoşqar men siırdı şağılıstıru»: Almasbek Sadırbaydıñ Pavlodar äkimine sälemi

Sot otırısınan keyin ayıptaluşı, agrosarapşı Almasbek Sadırbay tergeudiñ öreskel qatelikteri men absurdtıq ayıptaularına qatıstı öz pikirin bildirip aldıñğı otırıstarda jauap bergen jäbirlenuşi taraptıñ biri sanalğan Pavlodar oblısına baylanıstı oblıs äkimi Asayın Bayhanov mırzağa ündeu jasağan. Biz onı osınıñ aldındağı materialda jariyalanabız. 

Almasbek Sadırbay isi boyınşa ötip jatqan bwl process elimizdegi auıl şaruaşılığın subsidiyalau jüyesiniñ qwqıqtıq şikiligin ırşıtıp şığardı. Bastı ayıptau qwjatında milliondağan qarjı «eki eselenip», oblıstardıñ şekaraları aralasıp, tipti biologiyalıq zañdılıqtarğa qayşı («qoşqar men siır») faktiler jürse, tergeudiñ ädildigine senu qiın. Ayıptau aktisindegi tağı birneşe jüz million teñgeniñ «auağa wşıp ketkenin» eskersek, bwl istiñ aldağı uaqıtta qalay örbitini ülken swraq.

«The Qazaq Times» redakciyası sottıñ kelesi kezeñderin jiti baqılap otıradı.