Qıtaydıñ "Doñfıñ-26" ballistikalıq zımıranı. Foto: VOA.

Aziyadağı, äsirese Aziya-Tınıq mwhit aymağındağı qatınastarğa AQŞ pen Qıtaydıñ öñirdegi bäsekelestikke qwrılğan qarım-qatınası ayrıqşa äser etude. Şeteldik sarapşılardıñ pikirinşe, Aziyadağı şağın elderdiñ özi AQŞ pen Qıtaydiñ izin qualap, alıs aralıqtı zımıran arsenaldarın damıtıp, qauipti qaru-jaraq jarısına bet bwruda.

Qıtay «Dongfeng-26» dep atalatın 4 mıñ şaqırımğa deyin wşıp jete alatın köp maqsattı ballistikalıq zımıranın jappay öndirude. AQŞ-ta Aziya-Tınıq mwhit aymağında Qıtaymen jarısqa tüsip köptegen jaña qarulardı jasap şığardı. Osı twsta Qıtaydıñ qaupinen alañdau jäne AQŞ-qa degen täueldilikten arılu maqsatında aymaqtağı şağın elder de türli alıs qaşıqtıqqa arnalğan zımırandardı satıp ala bastadı nemese öz zımıran öndirisin damıtıp jatır.

Bwl soñğı jıldarda ayqın körinip kele jatqan qauipti özgeris. Äskeri sarapşılar, diplomattar men ekspertter osı on jıldıqtıñ soñına deyin Aziya elderiniñ zımırandarmen qarulanuı tendenciyağa aynaladı dep alañdaydı. Bwrınğıdan älde qayda jetildirilgen, barınşa alısqa wşatın jäne tez wşıp, joyqın soqqı beretin zımırandar aziyanıñ köptegen şağın elderinde boladı dep sanaydı.

«Reyter» agenttigi Aziyadağı bwl qauipti özgeristerge qatıstı sarapşılardıñ pikirlerin jariya etti. Onda köptegen sarapşılar Aziyadağı qaru-jaraq jarısınıñ tez damıp bara jatqanın aytqan. Osı sala mamandarınıñ zertteu qorıtındısına aytılğanday, alıs aralıqtı zımırandardıñ bağası jıldan jılğa arzandap, oğan ilese bwnday zımırandardıñ däldigi barğan sayın joğarılap keledi. Onday zımıran arsenalına ie bolğan eldiñ körşileri de onımen bäsekelesuge nietti bola tüspek.

Qazirgi zaman äskeri is-qimıldarda, qorğanıs, tipti sayasatta da basqarılmalı zımırandardıñ mañızı joğarı. Olar dwşpanınıñ şabuıl jasauğa degen täuekelin älsiretedi, qarsı soqqı beru täuekelin jeñildetedi. Soğan qosa odaqtastarınıñ ortasındağı ıqpal bedelin arttıradı, soğan say geosayasatta da özindik äserin jasaydı.

Orta-şağın elderdegi zımırandardıñ köbeyui alpauıt eler arasındağı bäsekege de özindik äserin tigizude. Ötken ğasırdıñ täjiribesi körsetkendey, qaru-jaraq jarısına tüsken elder asa qauipti äri auqımdı jahandıq soğıstıñ biltesin wstap twradı. Eşbir el ekinşisinen bwrın jarıstan şığıp qalğısı kelmeydi, bwl şielenistiñ şeksiz küşeye beretini sonşa, soñı dağdarıs pen soğısqa alıp kelmek.

Ärine, zımırandardıñ boluı keybir elderdiñ qauipsizdigin qamtamasız etip, kelisimderdi saqtap twruğa, ornıqtılıq pen qauipsizdikke kepildik etuge mümkin beredi. Alayda, bwnday jağdaydıñ wzaq merzimge tepe-teñdigin joymay saqtalıp twruına eşkim kepildik bere almaydı. Sondıqtan da Aziyadağı «zımıran jarısı» tübi qayda aparıp soğatını belgisiz.

“The Qazaq Times”