Grenlandiya men Daniyada mıñdağan adam AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Grenlandiyanı AQŞ-qa qosu turalı aytqan josparlarına qarsı köşege şıqtı. Narazılıq akciyaları Daniya astanası Kopengagen men Grenlandiya astanası Nuuk qalalarında ötti.Kopengagende jinalğan jwrt «Hands off Greenland» («Grenlandiyadan qolıñdı tart») jäne «Greenland for Greenlanders» («Grenlandiya – grenlandiyalıqtar üşin») degen wrandar wstap, Grenlandiyanıñ aq-qızıl tuın jelbiretti. Wyımdastıruşılardıñ aytuınşa, akciyalar Grenlandiyanıñ özin-özi anıqtau qwqığın qorğauğa arnaldı.

Narazılıqtar AQŞ Kongresiniñ delegaciyası Kopengagenge saparmen kelgen sätpen twspa-tws keldi. Delegaciya jetekşisi, demokrat senator Kris Kuns Tramptıñ ritorikasın «konstruktivti emes» dep bağaladı.

Tramp bwğan deyin Grenlandiya AQŞ-tıñ wlttıq qauipsizdigi üşin asa mañızdı ekenin aytıp, araldı «jeñil jolmen de, qiın jolmen de» aluğa bolatının mälimdegen. Bwl sözder Grenlandiyanı satıp alu nemese küş qoldanu arqılı iemdenu mümkindigine işara retinde qabıldandı. Juırda ol josparına qarsı şıqqan Europa elderine ekonomikalıq qısım körsetetinin de jariyaladı.

Tramptıñ Truth Social jelisindegi jazbasına säykes, Daniya, Norvegiya, Şveciya, Franciya, Germaniya, Wlıbritaniya, Niderland jäne Finlyandiyadan keletin tauarlarğa 1 aqpannan bastap 10 payızdıq baj salığı engiziledi. Al 1 mausımnan bastap bwl körsetkiş 25 payızğa deyin ösip, «Grenlandiyanı tolıq satıp alu turalı kelisim jasalğanğa deyin» jalğasadı dep eskertti.

Grenlandiya halqı sirek qonıstanğanımen, tabiği resurstarğa bay jäne Soltüstik Amerika men Arktika arasındağı strategiyalıq mañızı zor aymaqta ornalasqan. Ol zımıran şabuıldarına erte eskertu jüyeleri men Arktikadağı teñiz qozğalısın baqılau üşin qolaylı sanaladı.

Kopengagendegi mitingte grenlandiyalıq sayasatker Erik Yensen Reuters agenttigine:
«Grenlandiya satılmaydı. Biz amerikalıq bolğımız kelmeydi jäne AQŞ-qa anneksiyalanuğa qarsıbız», – dedi.

Akciyalardı grenlandiyalıq jäne dattıq ükimettik emes wyımdar wyımdastırdı. Inuit qauımdastığı atınan söylegen Kamilla Sizing:
«Biz Daniya korol'diginiñ twtastığın jäne Grenlandiyanıñ özin-özi anıqtau qwqığın qwrmetteudi talap etemiz», – dep mälimdedi.

Nuuk qalasında Grenlandiya prem'er-ministri Yens-Frederik Nil'sen de şeruge qosılıp, «Greenland is not for sale» («Grenlandiya satılmaydı») jäne «We shape our future» («Bolaşağımızdı özimiz ayqındaymız») degen jazuı bar plakattar wstap, AQŞ konsuldığına deyin jürip ötti.

Saualnamalarğa säykes, grenlandiyalıqtardıñ şamamen 85 payızı AQŞ qwramına qosıluğa qarsı. Europanıñ birqatar elderi Daniyanı qoldap, Arktika qauipsizdigi NATO ayasında birlesip qamtamasız etilui tiis ekenin mälimdedi. Franciya, Germaniya, Şveciya, Norvegiya, Finlyandiya, Niderland jäne Wlıbritaniya Grenlandiyağa şağın barlau missiyası retinde äsker jibergen.

AQŞ işinde de Grenlandiyanı iemdenu ideyasına kümänmen qaraytındar köp. Daniyağa kelgen 11 adamnan twratın kongress delegaciyasınıñ basım böligi demokrattar bolğanımen, qwramında bayıptı respublikaşıldar da bar. Kris Kunstıñ aytuınşa,
«Arktika qauipsizdigine investiciya salu mäselesin AQŞ pen NATO seriktesteri ayasında keñinen, biraq jauapkerşilikpen talqılau qajet».

Grenlandiya töñiregindegi bwl dau Arktikadağı geosayasi bäsekeniñ küşeygenin körsetip, aldağı uaqıtta AQŞ pen Europa arasındağı qatınastarğa jaña sınaq boluı mümkin.