Foto: Forbes.kz

Kaspiy teñizi mäseleleri boyınşa joğarı deñgeydegi jwmıs tobınıñ kelesi mäjilisi şildede Iranda ötkizilmek.

Resmi Tehran Qazaqstan parlamentiniñ Kaspiy teñizinde oqıs oqiğalar boldırmau konvenciyasın räsimdeuine baylanıstı qoldau bildirdi. Birlesken joba ayasında Kaspiy mañındağı bes memleket tranzit, temirjol qatınası, qorşağan ortanı qorğau jäne aymaqtıq qauipsizdik salalarında özara ıntımaqtastıq ornatqan. 1921 men 1940-jıldarı Iran men Keñes Odağı aymaqtı özara bölu, kemeler qozğalısı men balıq aulau jöninde konvenciyağa qol qoyğan bolatın. Endi Iran men Resey atalğan kelisimdi jıldıñ ayağına deyin ratifikaciyalamaq. Osığan qatıstı halıqaralıq mäseleler boyınşa sarapşı Seyed Behzad Ahlagi: «Konvenciyanıñ teñiz akvatoriyasına qatıstı baptarın tolıq küşine engizu üşin qısqa merzimde Kaspiydegi şekaralardı belgiletin täsildemeni äzirleuin ayaqtap, besjaqtı kelisimge qol qoyu qajet. Bwl aymaqtağı qauipsizdikti qamtamasız etip, sırtqı qater deñgeyin tömendetedi», – deydi.

Bıltır 12 tamızda Aqtauda V Kaspiy sammiti ötip, teñizde oqıs oqiğalardı boldırmau kelisimine qol qoyılğan. Qwjat bes memlekettiñ äskeri kemeleri men wşaqtarınıñ qauipsizdigin qamtamasız etu maqsatında jasaldı. Sammitke Qazaqstan, Äzirbayjan, Türkimenstan, Resey jäne Iran basşıları qatısıp, taraptar Kaspiy teñiziniñ qwqıqtıq märtebesine qatıstı mäselelerdi qarastırdı. Sonımen qatar, basqosuda memleket basşıları bes jaqtıq ükimet aralıq qwjattarğa, sauda-ekonomikalıq, qauipsizdik, ekologiya jäne transport salaları boyınşa birlesip jwmıs isteuge qatıstı qwjattarğa qol qoyılğan. Qazirgi uaqıtta osı kelisimdi Qazaqstan, Türikmenstan jäne Äzerbayjan ratifikaciyaladı.

Kaspiy teñiziniñ qwqıqtıq märtebesine qatıstı kelisimge joğarıda atalğan bes memleket 20 jıldan astam uaqıt boyı beligi bir kelisimge kele almay kelgen bolatın. Oğan bastı sebep Kaspiy jağalauında ornalasqan Qazaqstan, Äzirbayjan, Türkimenstan, Resey jäne Irannıñ teñizdi öz ara bölise almauı. Sarapşılar pikirinşe, 2003 jılğa deyin taraptar Kaspiy teñizin tek alıp su basseyni jäne paydalı qazba baylıqtarınıñ altın qorı retinde körse, 2003 jıldan keyin aymaq geosayasi, geoekonomikalıq mañızğa ie bola bastadı. Negizinen Kaspiydiñ qwqıqtıq märtebesin anıqtau jwmısı 1996 jıldan beri jürgen. Konvenciya jobasın 2017 jılı Kaspiy mañı elderi sırtqı ister ministrleriniñ keñesui barısında bekitken. Bwl kelisim 5 eldiñ teñizşileri men wşqıştarı arasında dostıq qatınatıstı nığaytıp, Kaspiy teñizinde kemelerdiñ soqtığısuın boldırmauğa arnalğan halıqaralıq erejelerdiñ engiziluin tezdetti.

"The Qazaq Times"