جاقىندا قازاقستاننىڭ ساياسي ساحناسىندا تاعى ءبىر قىزىق جاعداي ورىن الدى. بۇل بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر، مەملەكەت قايراتكەرى يمانعالي تاسماعامبەتوۆتىڭ "مەن رەسەيشىل ەمەسپىن، مەنى ورىنسىز قارالاپ جاسىڭدار..." دەگەن اقتاۋلۋ-ۇندەۋى. ءبىراز ۋاقىتتان بەرى جۇرت ەسىنەن كوتەرىلە باستاعان تاسماعامبەتوۆ قايتادان قوعامنىڭ تالقىلاۋىنا ىلىكتى. ونىڭ مالىمدەمەسى ءارتۇرلى كوزقاراستار مەن پىكىرتالاستارعا تۇرتكى بولىپ، قازاق قوعامىنىڭ ىشكى ساياسي احۋالى مەن بولاشاعى جايلى جاڭا سۇراقتاردى كۇن تارتىبىنە شىعاردى. ءبىز تاسماعامبەتوۆتىڭ سول ۇندەۋىنىڭ مازمۇنى مەن وعان قاتىستى ءتۇرلى كوزقاراستار جانە ونىڭ قازاقستاننىڭ ساياسي لاندشافتىنا ىقتيمال اسەرىن تالداۋعا تىرىستىق.

ۇندەۋدىڭ ءمانى مەن ماڭىزى

تاسماعامبەتوۆتىڭ ۇندەۋىندە ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى، ءتىپتى وق پەن وتتىڭ اراسىنداعى ءتونىپ تۇرعان گەوساياسي قاتەر، ۇلتتىق بىرەگەيلىك جانە ەل باسقارۋداعى ماڭىزدى ماسەلەلەر قوزعالدى. ول قازاقستاننىڭ بولاشاعى ءۇشىن ۇلتتىق مۇددەلەردىڭ باسىم بولۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتىپ، بەلگىلى ءبىر ساياسي وزگەرىستەرگە شاقىرعاندايع، سونىمەن بىرگە ابايدان باستاپ قازاق ويشىلدارىن ەسكە الا وتىرىپ ءوز ورنىن ۇلت مۇدەسىندەگە ماڭىزدى ورىنعا قويعىسى كەلەتىندەي اسەر قالدىردى.

قوعامدا بۇل ۇندەۋ ءارتۇرلى قابىلداندى: بىرەۋلەر ونى حالىقتىڭ ءۇنى دەپ قابىلداپ، قولداسا، ەندى بىرەۋلەر ونىڭ استارىندا جاسىرىن ساياسي مۇددەلەر بار دەپ سانايدى. سونىمەن قاتار، تاسماعامبەتوۆتىڭ "مەن رەسەيشىل ەمەسپىن" دەگەن سوزىنە كوپشىلىك سەنىمسىزدىكپەن قاراپ، ونىڭ شىنايىلىعىنا كۇمان كەلتىرۋدە. اسىرەسە، ونىڭ رەسەيدەگى ەلشى قىزمەتىن اتقارعان كەزەڭى، ماسكەۋگە جاقىن ساياسي تۇلعا رەتىندە كورىنۋى جانە ونىڭ بۇرىنعى بيلىك جۇيەسىندەگى ءرولى كوپتەگەن ازاماتتاردىڭ ونى ەكىجۇزدى ساياساتكەر رەتىندە قابىلداۋىنا سەبەپ بولدى.

پىكىرتالاستار جانە قوعامنىڭ رەاكتسياسى

تاسماعامبەتوۆتىڭ مالىمدەمەسىنە بايلانىستى پىكىرتالاستار نەگىزىنەن ءۇش نەگىزگى باعىتتا ءوربىدى:

  1. قولداۋشىلاردىڭ پىكىرى
    ونىڭ جاقتاستارى بۇل ۇندەۋدى قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردى اشىق كوتەرۋگە دەگەن باتىل قادام رەتىندە باعالايدى. ولار تاسماعامبەتوۆتىڭ تاجىريبەلى ساياساتكەر ەكەنىن جانە ونىڭ ءسوزى قوعامدا سەنىم تۋدىراتىنىن العا تارتادى. كەيبىر ساراپشىلار ونى قازىرگى بيلىككە بالاما رەتىندە كورىپ، ونىڭ ۇندەۋى ەلدەگى ساياسي ديناميكانىڭ وزگەرۋىنە سەبەپ بولۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى.
  2. سىنشىلاردىڭ كوزقاراسى
    قارسى پىكىر بىلدىرۋشىلەر بۇل مالىمدەمەنىڭ ۋاقىتىلى جاسالعانىنا كۇمانمەن قاراپ، ونىڭ ناقتى ساياسي ماقساتى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. ولاردىڭ پىكىرىنشە، تاسماعامبەتوۆتىڭ ۇندەۋى بەلگىلى ءبىر ساياسي ويىننىڭ ءبىر بولىگى بولۋى ىقتيمال جانە ونىڭ باستى ماقساتى – بيلىككە ىقپال ەتۋ. سونىمەن قاتار، قوعامنىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى ونى شاڭىراق وقيعاسىنا، 2000 جىلداردىڭ باسىنداعى جەردى جەكەشەلەندىرۋ زاڭىنا جانە سول كەزدەگى الەۋمەتتىك ادىلەتسىزدىكتەرگە تىكەلەي قاتىسى بار تۇلعا رەتىندە قاراستىرادى. تاسماعامبەتوۆتىڭ سول كەزەڭدەگى ساياساتى جەردى حالىقتان تارتىپ الىپ، وليگارحتارعا بەرۋ ءۇردىسىن كۇشەيتتى دەگەن پىكىرلەر بار. بۇل ونىڭ قازىرگى ۇندەۋىنە دەگەن سەنىمسىزدىكتى ارتتىرىپ وتىر.
  3. بەيتاراپ كوزقاراستار
    كەيبىر ساياساتتانۋشىلار بۇل ۇندەۋدى قوعامدا ورىن الىپ جاتقان وزگەرىستەردىڭ كورسەتكىشى رەتىندە قاراستىرادى. ولار تاسماعامبەتوۆتىڭ سوزدەرى قازىرگى بيلىك ءۇشىن بەلگىلى ءبىر سىن-قاتەر تۋدىرۋى مۇمكىن ەكەنىن، بىراق ونىڭ ناقتى سالدارى ۋاقىت وتە كەلە انىقتالاتىنىن اتاپ وتەدى. دەگەنمەن، جۇرتتىڭ باسىم بولىگى ارون اتابەك وقيعاسىن ۇمىتپاعانىن جانە ول ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى تاسماعامبەتوۆ تا ارقالاۋى ءتيىس ەكەنىن العا تارتادى. اروننىڭ تۇرمەدە كوز جۇمۋى مەن ونىڭ ساياسي كوزقاراستارى ءۇشىن قۋعىندالۋى بيلىكتىڭ سول كەزەڭدەگى شەشىمدەرىمەن تىكەلەي بايلانىستى دەپ ەسەپتەلەدى. سوندىقتان تاسماعامبەتوۆتىڭ ۇندەۋى كوپتەگەن ادامدار ءۇشىن تەك ساياسي مانەۆر رەتىندە كورىنەدى.

مۇمكىن سالدارلار مەن بولاشاق ستسەناريلەر

تاسماعامبەتوۆتىڭ ۇندەۋىنىڭ قازاقستاننىڭ ساياسي ساحناسىنا قالاي اسەر ەتەتىنى ءالى بەلگىسىز. دەگەنمەن، ىقتيمال ستسەناريلەردى قاراستىرار بولساق:

  1. قوعامدىق بەلسەندىلىكتىڭ ارتۋى
    بۇل مالىمدەمە ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ، بيلىكتەن ناقتى رەفورمالار تالاپ ەتۋگە يتەرمەلەۋى مۇمكىن.
  2. بيلىكتىڭ رەاكتسياسى
    ۇكىمەت بۇل ۇندەۋدى ەلەمەي قويۋى دا، وعان قارسى شارا قولدانۋى دا مۇمكىن. ەگەر ۇندەۋ قوعامدا كەڭ قولداۋ تاپسا، بيلىك بەلگىلى ءبىر ساياسي وزگەرىستەر جاساۋعا ءماجبۇر بولۋى ىقتيمال.
  3. جاڭا ساياسي قوزعالىستاردىڭ پايدا بولۋى
    ەگەر تاسماعامبەتوۆتىڭ ۇندەۋى ساياسي كۇشتەر تاراپىنان قولداۋ تاپسا، بۇل جاڭا ساياسي قوزعالىستاردىڭ قالىپتاسۋىنا تۇرتكى بولۋى مۇمكىن.

يمانعالي تاسماعامبەتوۆتىڭ ۇندەۋى قازاق قوعامىندا ەلەۋلى پىكىرتالاستار تۋعىزدى. ونىڭ ساياسي سالماعى مەن بەدەلى بۇل ۇندەۋدى ەلەۋسىز قالدىرمايدى. دەگەنمەن، ونىڭ ناقتى سالدارى مەن ىقپالى الداعى ۋاقىتتا انىقتالاتىن بولادى. قازاقستانداعى ساياسي پروتسەستەردىڭ دامۋى وسى ۇندەۋدىڭ قوعامداعى رەزونانسىنا جانە بيلىكتىڭ وعان دەگەن رەاكتسياسىنا بايلانىستى بولماق. بىراق قوعامنىڭ ەلەۋلى بولىگى ونىڭ وتكەندەگى ساياسي ارەكەتتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، وعان كۇمانمەن قاراپ، بۇل ۇندەۋدى تازا پوپۋليستىك قادام رەتىندە باعالاۋدا.