Гренландия мен Данияда мыңдаған адам АҚШ президенті Дональд Трамп Гренландияны АҚШ-қа қосу туралы айтқан жоспарларына қарсы көшеге шықты. Наразылық акциялары Дания астанасы Копенгаген мен Гренландия астанасы Нуук қалаларында өтті.Копенгагенде жиналған жұрт «Hands off Greenland» («Гренландиядан қолыңды тарт») және «Greenland for Greenlanders» («Гренландия – гренландиялықтар үшін») деген ұрандар ұстап, Гренландияның ақ-қызыл туын желбіретті. Ұйымдастырушылардың айтуынша, акциялар Гренландияның өзін-өзі анықтау құқығын қорғауға арналды.

Наразылықтар АҚШ Конгресінің делегациясы Копенгагенге сапармен келген сәтпен тұспа-тұс келді. Делегация жетекшісі, демократ сенатор Крис Кунс Трамптың риторикасын «конструктивті емес» деп бағалады.

Трамп бұған дейін Гренландия АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігі үшін аса маңызды екенін айтып, аралды «жеңіл жолмен де, қиын жолмен де» алуға болатынын мәлімдеген. Бұл сөздер Гренландияны сатып алу немесе күш қолдану арқылы иемдену мүмкіндігіне ишара ретінде қабылданды. Жуырда ол жоспарына қарсы шыққан Еуропа елдеріне экономикалық қысым көрсететінін де жариялады.

Трамптың Truth Social желісіндегі жазбасына сәйкес, Дания, Норвегия, Швеция, Франция, Германия, Ұлыбритания, Нидерланд және Финляндиядан келетін тауарларға 1 ақпаннан бастап 10 пайыздық баж салығы енгізіледі. Ал 1 маусымнан бастап бұл көрсеткіш 25 пайызға дейін өсіп, «Гренландияны толық сатып алу туралы келісім жасалғанға дейін» жалғасады деп ескертті.

Гренландия халқы сирек қоныстанғанымен, табиғи ресурстарға бай және Солтүстік Америка мен Арктика арасындағы стратегиялық маңызы зор аймақта орналасқан. Ол зымыран шабуылдарына ерте ескерту жүйелері мен Арктикадағы теңіз қозғалысын бақылау үшін қолайлы саналады.

Копенгагендегі митингте гренландиялық саясаткер Эрик Йенсен Reuters агенттігіне:
«Гренландия сатылмайды. Біз америкалық болғымыз келмейді және АҚШ-қа аннексиялануға қарсыбыз», – деді.

Акцияларды гренландиялық және даттық үкіметтік емес ұйымдар ұйымдастырды. Inuit қауымдастығы атынан сөйлеген Камилла Сизинг:
«Біз Дания корольдігінің тұтастығын және Гренландияның өзін-өзі анықтау құқығын құрметтеуді талап етеміз», – деп мәлімдеді.

Нуук қаласында Гренландия премьер-министрі Йенс-Фредерик Нильсен де шеруге қосылып, «Greenland is not for sale» («Гренландия сатылмайды») және «We shape our future» («Болашағымызды өзіміз айқындаймыз») деген жазуы бар плакаттар ұстап, АҚШ консулдығына дейін жүріп өтті.

Сауалнамаларға сәйкес, гренландиялықтардың шамамен 85 пайызы АҚШ құрамына қосылуға қарсы. Еуропаның бірқатар елдері Данияны қолдап, Арктика қауіпсіздігі NATO аясында бірлесіп қамтамасыз етілуі тиіс екенін мәлімдеді. Франция, Германия, Швеция, Норвегия, Финляндия, Нидерланд және Ұлыбритания Гренландияға шағын барлау миссиясы ретінде әскер жіберген.

АҚШ ішінде де Гренландияны иемдену идеясына күмәнмен қарайтындар көп. Данияға келген 11 адамнан тұратын конгресс делегациясының басым бөлігі демократтар болғанымен, құрамында байыпты республикашылдар да бар. Крис Кунстың айтуынша,
«Арктика қауіпсіздігіне инвестиция салу мәселесін АҚШ пен НАТО серіктестері аясында кеңінен, бірақ жауапкершілікпен талқылау қажет».

Гренландия төңірегіндегі бұл дау Арктикадағы геосаяси бәсекенің күшейгенін көрсетіп, алдағы уақытта АҚШ пен Еуропа арасындағы қатынастарға жаңа сынақ болуы мүмкін.