2026 жылдың басында соғыстан титықтаған Йемен тағы бір қауіпті кезеңге аяқ басты. Елдің оңтүстігінде жаңа қақтығыс өршіп келеді: Сауд Арабиясы қолдайтын Хадрамаут провинциясының билігі Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ) демеп отырған сепаратистік Оңтүстік өтпелі кеңеске (Южный переходный совет – ЮПС) қарсы әскери операция бастады. Бұл тек жергілікті текетірес емес, Йемендегі соғыстың ішкі коалициялар арасындағы күрделі геосаяси сипатқа ауысқанын көрсететін белгі.

BBC-дің Орыс қызметі таратқан мәліметке сүйенсек (2 қаңтар 2026 жыл, Иерусалим), мұнайға бай Хадрамаут провинциясының билігі желтоқсан айында сепаратистер басып алған аумақтарды қайтарып алуға ниетті. ЮПС өз мәлімдемесінде қарсы тараптың Сейун қаласындағы екі әскери база мен әуежайға әуеден соққы бергенін, соның салдарынан кемінде жеті жауынгері қаза тапқанын хабарлады. BBC тілшісі Себастьян Ашердің бағалауынша, тараптар «эскалациядан қашуға тырысып жатырмыз» дегенімен, Йеменнің оңтүстігіндегі қақтығыс жаңа әрі аса қауіпті фазаға өтті.

Бұл шиеленістің астарында Йемен ішіндегі ғана емес, аймақтық ойыншылар арасындағы қайшылық жатыр. ЮПС – тәуелсіз Оңтүстік Йемен мемлекетін қайта құруды көздейтін күш. Ол соңғы айларда елдің шығысында ірі шабуылдарға шығып, өз позициясын нығайтқан. Ал Хадрамаут билігі халықаралық деңгейде мойындалған Йемен үкіметінің бір бөлігі ретінде әрекет етеді және оны Сауд Арабиясы қолдайды. Осылайша, бұрын хуситтерге қарсы бір лагерьде болған Сауд Арабиясы мен БАӘ-нің мүдделері енді оңтүстікте бір-біріне қарсы келіп отыр.

BBC дерегіне сәйкес, БАӘ 2026 жылдың қаңтарында Йеменнен өз әскери контингентін толық шығаратынын мәлімдеді. Бұған бірнеше күн бұрын Сауд Арабиясы қолдайтын йемендік билік өкілдері талап қойған. Әмірліктер тарапы «антитеррорлық күштерін шығардық, бірақ диалог пен деэскалацияны қолдаймыз» деп ресми мәлімдегенімен, Йеменді зерттеуші сарапшылар бұл қадамның жағдайды түбегейлі өзгертпейтінін айтады. Себебі ЮПС БАӘ әскерінің тікелей қатысуынсыз-ақ қарулы және саяси тұрғыда жеткілікті дәрежеде дербестікке ие.

Желтоқсан айының соңында Йеменнің оңтүстігіндегі Мукалла портында болған әуе соққылары бұл шиеленістің қаншалықты ушығып бара жатқанын көрсетті. Сауд Арабиясы мен оның одақтастары порттағы нысандар БАӘ тарапынан сепаратистерге жеткізілген қару-жарақ пен техника екенін мәлімдеді. Әлеуметтік желілерде порт аумағында өртенген көліктердің суреттері тарады. Бұл – Йемендегі қақтығыс енді тек ішкі сепаратизм мәселесі емес, аймақтық державалар арасындағы жанама текетіреске айналғанын аңғартады.

Осы оқиғалар Йемендегі соғыстың табиғаты өзгеріп келе жатқанын көрсетеді. Бұрын негізгі майдан хуситтер мен Сауд Арабиясы бастаған коалиция арасында болса, енді соғыс бірнеше қабатқа бөлінді: солтүстікте – хуситтер, оңтүстікте – ЮПС пен үкімет күштері, ал олардың артында әртүрлі аймақтық демеушілер тұр. Бұл жағдай Йеменді біртұтас мемлекет ретінде сақтап қалу мүмкіндігін одан әрі әлсіретіп отыр.

Сараптамалық тұрғыдан алғанда, оңтүстіктегі бұл жаңа қақтығыс Йемен соғысын тоқтатуға емес, керісінше, оны ұзақ мерзімді және көпполюсті дағдарысқа айналдыруы мүмкін. Сауд Арабиясы үшін басты мақсат – хуситтермен келіссөздер арқылы солтүстік майданды тыныштандыру болса, БАӘ үшін оңтүстікте ықпалын сақтап қалу маңызды. Ал ЮПС үшін бұл – тарихи мүмкіндік: халықаралық жағдайды пайдаланып, тәуелсіздікке бір қадам жақындау.

Қорытындылай айтқанда, Йемендегі қазіргі жағдай бейбітшілікке жақындауды емес, жаңа бөлшектену қаупін күшейтіп отыр. Сауд Арабиясы мен БАӘ арасындағы мүдделер қақтығысы ел ішіндегі соғысты одан әрі күрделендіріп, Йеменді аймақтық геосаясаттың тағы бір ұзаққа созылатын майданына айналдыруы ықтимал.