Украиналық ұшқышсыз ұшақтардың (дрон) Ресейдің ірі мұнай өңдеу зауыттары мен Мәскеу түбіндегі қару-жарақ кәсіпорындарына жасаған жаппай шабуылы соғыстың жаңа кезеңге өткенін көрсетті. Бұл жолы соққының тиімділігі мен шығын көлемі соншалық, Ресей президенті Владимир Путин елдің «қиын кезеңді» бастан өткеріп жатқанын және жанармай тапшылығы туындағанын ашық мойындауға мәжбүр болды. Тылдағы «энергетикалық майдан» Кремльдің әскери машинасының күретамырын қиып барады.

Терең тылға соққы: Киевтің жаңа стратегиясы

Киев соңғы айларда әскери іс-қимылдар тактикасын түбегейлі өзгертті. Майдан шебіндегі позициялық текетірестен бөлек, Украина қарулы күштері соғысты Ресейдің терең тылына — мұнай-газ және қорғаныс инфракұрылымы шоғырланған аймақтарға тікелей көшірді. Бұл жай ғана психологиялық шабуыл емес, Ресейдің экономикалық және әскери әлеуетін жүйелі түрде әлсіретуге бағытталған прагматикалық есеп.

Мәскеу әдеттегідей «жағдай бақылауда» және «қауіпсіздік толық қамтамасыз етіледі» деген ресми мәлімдемелермен халықты тыныштандыруға тырысқанымен, іс жүзінде Ресейдің әуе қорғанысы жүйелері (ПВО) украиндық дрондардың мұндай жоғары қарқыны мен жаппай шабуылына төтеп бере алмай жатқаны байқалады.

Қызығы сонда, Кремльдің дереккөздері Киевтің энергетикалық нысандарға соққы беруден өзара бас тартуды ұсынғанын алға тартады. Алайда, іс жүзінде екі тарап та бұл қадамға бармайтынын көрсетті шабуылдардың геометриялық прогрессиямен үдеп баруы осының дәлелі.

Сәтті соққылардың бағасы: Логистика мен экономиканың теңселуі

Неліктен Украина дәл мұнай өңдеу зауыттарын (МӨЗ) нысанаға алды? Жауап қарапайым:

  • Біріншіден, бұл майдан шебіндегі ресейлік танктерді, брондалған техникалар мен авиацияны жанармаймен қамтамасыз ететін негізгі күретамыр. МӨЗ-дердің істен шығуы әскери логистиканы параличке ұшыратады.

  • Екіншіден, мұнай өнімдері Ресей бюджетін толтырып отырған басты табыс көзі. Ішкі нарықта жанармай тапшылығының сезіле бастауы Путин режимінің экономикалық тұрақтылық туралы мифіне үлкен соққы болып тиді.

Киев үшін бұл соққылар майдандағы өте күрделі әрі ауыр жағдайда Мәскеуді келіссөздер үстеліне отырғызуға немесе өз шарттарын қоюға мүмкіндік беретін басты геосаяси қысым құралы.

Батыстағы саяси қайшылық: Мобилизация мәселесі

Осы шиеленіс аясында Украинаның ішкі саяси және демографиялық мәселесі Еуроодақ мінберінде де қызу талқылана бастады. Еурокомиссия мен Киев Еуропада жүрген, әскерге жарамды украин еркектерін елге қайтару тетіктерін қарастыруда.

Қазіргі уақытта бұл азаматтарды уақытша қорғаныс мәртебесінен айыру, сол арқылы оларды Украинаға қайтарып, майданға жұмылдыру (мобилизациялау) мәселесі пысықталып жатыр. Бұл Батыс қоғамында гуманитарлық және құқықтық тұрғыдан үлкен пікірталас тудырған өте сезімтал тақырып. Десе де, майдандағы адам күшінің тапшылығы Киевті осындай радикалды қадамдарға баруға мәжбүр етуде.

Алда не күтіп тұр: Қос тараптың қатаң жауабы

Бұл текетірестің алдағы даму сценарийі қандай болмақ?

  • Ресейдің аяусыз кәсісі: Ресей алдағы уақытта есе қайтару мақсатында украиндық энергетикалық желілерге, жылу электр станцияларына (ЖЭО) және генерация нысандарына зымырандық соққыларын бірнеше есе күшейтетіні анық. Мәскеу Украинаның энергетикалық жүйесін толықтай қараңғылыққа (блэкаут) түсіруді көздейді.

  • Дрондар соғысының кеңеюі: Украина Батыстан алған технологиялар мен отандық өндірістің арқасында, Ресейдің тіпті Қиыр Шығыс пен Сібірдегі стратегиялық кәсіпорындарына жететін дрондардың радиусын ұлғайта түспек.

PS. Украина мен Ресей арасындағы соғыс тек окоптағы шайқас емес, зауыттар мен инфрақұрылымдарды жою соғысына айналды. Мұнай өңдеу зауыттарының өртенуі Ресей экономикасының әлсіз тұсын тап басқан қадам. Екі тарап та бұл «энергетикалық дуэльде» соңына дейін баруға бекінген сыңайлы. Бұл тек осы екі елдің ғана емес, жаһандық отын нарығының да бағасын жақын арада қайта құбылтатыны сөзсіз.